Psychologia

Alkohol zwiększa kreatywność

Co łączy Beethovena, Poe, Hemingwaya, Pollocka i Sokratesa oprócz tego, że ich twórczość wywarła ogromny wpływ na kolejne pokolenia myślicieli, pisarzy, muzyków oraz całe rzesze innych artystów? Według niektórych teorii – alkohol, który był podstawowym paliwem napędzającym ich wyjątkową kreatywność.

Aby sprawdzić, czy kulturowe przekonanie o dobroczynnym wpływie alkoholu na proces twórczy jest czymś więcej niż tylko literacką fikcją, Andrew Jarosz razem z zespołem z Univeristy of Illinois w Chicago zaprosili 40 zdrowych mężczyzn i połowie z nich pozwolili się napić. Pozostali panowie znaleźli się w grupie kontrolnej.

W pierwszej części eksperymentu uczestnicy zapamiętywali słowa przy jednoczesnym rozwiązaniu zadań matematycznych. W ten sposób naukowcy monitorowali pojemność pamięci operacyjnej badanych, której jednym z zadań jest kontrola uwagi. Następnie połowa panów otrzymywała do wypicia drinka składającego się z jednej części wódki oraz trzech części soku żurawinowego (ilość wódki była dopasowana do wagi każdego z mężczyzn). W trakcie spożywania alkoholu uczestnicy oglądali film „Ratatuj”. Grupa kontrola robiła dokładnie to samo, jednak nie piła alkoholu.

Po upływie około godziny, gdy poziom intoksykacji alkoholem osiągnął szczyt – między .06% a .07% (mierzony za pomocą alkomatu), następował drugi pomiar pojemności pamięci operacyjnej, a zaraz potem panowie rozwiązywali Remote Associates Test (RAT), który mierzy poziom kreatywności. Test RAT składa się z serii zadań, polegających na znalezieniu słowa, które najlepiej łączy trzy wcześniej podane słowa.

Niestety jest to test, który trudno przełożyć prawidłowo na język polski, dlatego posłużymy się amerykańskim przykładem. Jakie słowo najlepiej łączy te trzy wyrazy: lick, mine, shaker?* (prawidłowa odpowiedź na końcu artykułu). Po rozwiązaniu każdego z zadań uczestnicy określali w jaki sposób doszli do rozwiązania – czy powoli w sposób strategiczny eliminując niepasujące słowa, czy odpowiedź pojawiła się nieoczekiwanie w ich głowie (ang. Aha! effect).

Okazuje się, że w ludowej mądrości rzeczywiście można znaleźć ziarno prawdy. Mężczyźni, którzy znajdowali się pod umiarkowanym wpływem alkoholu rozwiązali istotnie więcej zadań (58%) w teście RAT niż ich trzeźwi koledzy (42%). Dodatkowo czas jaki potrzebowali na rozwiązanie jednej zagadki (11,54 s) był o prawie cztery sekundy krótszy w porównaniu do grupy kontrolnej (15,24 s). W przypadku subiektywnej oceny także znaleziono różnicę. Uczestnicy pijący alkohol twierdzili, że odpowiedź pojawiała się w ich głowach raczej nieoczekiwanie niż w wyniku określonej strategii.

Jarosz i jego zespół odpowiedzi na pytanie o to, w jaki sposób alkohol zwiększa naszą kreatywność, upatruje w liczbie słów zapamiętanych przez badanych. – Otrzymane wyniki sugerują, że u osób pijących alkohol wystąpił niewielki deficyt w funkcjach wykonawczych, za które odpowiedzialna jest pamięć operacyjna – tłumaczy Jarosz. I dodaje, że może to prowadzić do osłabienia uwagi, której możliwości filtrowania docierających do nas bodźców są ograniczone.

– To chwilowe osłabienie procesów hamujących ilość „rozpraszających” informacji, może mieć dobroczynny wpływ na wykonanie zadania, ponieważ uzyskujemy dostęp do wskazówek, które w normalnych okolicznościach zignorowalibyśmy. Nie bez znaczenie jest też pozytywny nastrój, który jak pokazują badania, odgrywa znaczącą rolę w kreatywnym rozwiązywaniu problemów – podsumowuje wyniki badań Jarosz.

*Odpowiedź: salt.

ResearchBlogging.org

Więcej informacji:
Jarosz, A. F., Colflesh, G. J., & Wiley, J. (2012). Uncorking the muse: alcohol intoxication facilitates creative problem solving. Consciousness and cognition, 21 (1), 487-93 PMID: 22285424
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Konrad Bocian

Doktor psychologii, absolwent Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Sopocie. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół psychologii moralności, wpływu języka na poznanie i emocje oraz agresji. W wolnym czasie fan serii PES, magazynu Polityka, kolarstwa górskiego oraz pokera w wersji Texas Hold'em.