W pogoni za kasÄ…
Zbyt dużo instytucji zainwestowaÅ‚o swoje dochody w przekonanie ludzi, że prawdziwe szczęście osiÄ…gnie siÄ™ tylko kupujÄ…c wyjÄ…tkowy samochód, wÅ‚aÅ›ciwy proszek lub specjalny fason spodni.
Promowany jest model szczęścia, w którym „dobre życie” polega na „korzystaniu z dóbr”. Propaganda konsumpcjonizmu stoi jednak w sprzecznoÅ›ci z ustaleniami psychologów. – Ludzie, którzy deklarujÄ…, że ważnymi celami w ich życiu sÄ… pieniÄ…dze, wizerunek i popularność, sÄ… mniej zadowoleni z życia i rzadziej doÅ›wiadczajÄ… przyjemnych emocji a częściej przygnÄ™bienia i lÄ™ku – twierdzi autor książki „Wysoka cena materializmu”, doktor Tim Kasser z Knox College.
Czy Warren Buffett, drugi na liÅ›cie najbogatszych osób na ziemi wedÅ‚ug miesiÄ™cznika Forbes, może zazdroÅ›cić Billowi Gatesowi pozycji lidera? Prawdopodobnie tak. Nagrody materialne nie przynoszÄ… pokÅ‚adanych w nich nadziei. JeÅ›li Kowalski z caÅ‚ej siÅ‚y pragnie osiÄ…gniÄ™cia miesiÄ™cznych zarobków na poziomie 5000 zÅ‚otych, po ich uzyskaniu szybko zorientuje siÄ™, że potrzebuje kolejnej podwyżki. To co wczoraj byÅ‚o marzeniem, dziÅ› jest tylko zadowalajÄ…ce a za chwilÄ™ stanie siÄ™ niewystarczajÄ…ce.
Psychologowie nazywajÄ… to poczuciem „wzglÄ™dnej deprywacji”. Ponieważ zasoby sÄ… rozdane nierówno, ludzie oceniajÄ… swój majÄ…tek nie na podstawie tego czego potrzebujÄ…, żeby żyć komfortowo, ale w porównaniu do tych, którzy majÄ… go wiÄ™cej. Co oznacza, że ludzie bardzo bogaci potrafiÄ… czuć siÄ™ gorzej od tych, którzy sÄ… od nich bogatsi. W jednym z sondaży Instytutu Gallupa z 1990 roku, obiektywnie zamożni ludzie jako cel na kolejne lata stawiali sobie zdanie: „zostać bogatym”.
Daniel Gilbert “Stumbling on happiness”
Michał Parzuchowski
Gilbert, D. T. (2006). Stumbling on happiness. New York: Knopf.
W imiÄ™ czego nie jemy tÅ‚ustych potraw, nie palimy, nie pijemy, nie zażywamy narkotyków i nie robimy wszystkich tych przyjemnych acz szkodliwych rzeczy? Chcemy dożyć późnej staroÅ›ci i cieszyć siÄ™ życiem z naszymi wnukami. Niestety nasze wyobrażenia o przyszÅ‚ym szczęściu najczęściej rozmijajÄ… siÄ™ z tym czego w przyszÅ‚oÅ›ci doÅ›wiadczamy.
Książka profesora Daniela Gilberta (wymawiaj Gilbert zamiast Dżilbert) z Harvardu “Stumbling on happiness” (PotykajÄ…c siÄ™ o szczęście/KontemplujÄ…c szczęście) to niedoÅ›cigniony wzór do naÅ›ladowania w popularyzowaniu wyników badaÅ„ psychologicznych. Znam wiÄ™kszość tekstów naukowych Gilberta na temat iluzji i bÅ‚Ä™dów w przewidywaniu przyszÅ‚ego szczęścia, ale lektura tej książki gwarantuje niesamowite wrażenia gwarantuje doÅ›wiaczenie szczęścia zarówno psychologom jak i amatorom psychologii.
Narracja stawianych tez i odkrywania mechanizmów ludzkich zachowaÅ„ w dążeniu do szczęścia jest zdumiewajÄ…co Å‚atwa i lekka. Gilbert jest autorem zarówno poczytnych podrÄ™czników akademickich i opowiadaÅ„ science-fiction.
GorÄ…co polecam! (książkÄ™ można zamówić przez wiÄ™kszość ksiÄ™garni internetowych np. amazon.com)
Więcej na temat książki na stronie: http://www.randomhouse.com/kvpa/gilbert/index.html
UPDATE (25.12.2007): NakÅ‚adem wydawnictwa Media Rodzina ukazaÅ‚a siÄ™ polska wersja jÄ™zykowa – “Na tropie szczęścia” jest do kupienia np. w sklepie Merlin http://merlin.pl/frontend/browse/product/1,530290.html
Film z wykładu Gilberta http://www.ted.com/index.php/talks/view/id/97
Koszty uzyskania przychodu
Presji zakoÅ„czenia projektu w firmie towarzyszy szczeÅ›ciokrotny wzrost rzyzka zawaÅ‚u – wynika z nowych badaÅ„ korelacyjnych.
Badanie, opublikowane na Å‚amach Journal of Epidemiology and Community Health,
polegaÅ‚o na analizie kwestionariuszy wypeÅ‚nionych przez niemal 1400 osób z regionu Sztokholmu miÄ™dzy 45 a 70 rokiem życia po przebytym zawale serca. Wyniki tej grupy porównywano do zdrowych osób w podobnym wieku i z tego samego regionu.
Kwestionariusz skÅ‚adaÅ‚ siÄ™ ze szczegóÅ‚owych pytaÅ„ o doÅ›wiadczenia zawodowe z ostatniego roku i z dni poprzedzajÄ…cych zawaÅ‚ serca.
Wyniki wskazujÄ…, że nawet krótkoterminowy ale intensywny stres, który najczęściej wywoÅ‚uje zakoÅ„czenie ważnego projektu w pracy, zwiÄ™ksza ryzyko zawaÅ‚u o wiele bardziej niż stresujÄ…cy ale mniej intensywny projekt realizowany przez caÅ‚y rok. Z innych badaÅ„ wynika, że najwiÄ™ksze ryzyko przejÅ›cia zawaÅ‚u wystÄ™puje w poniedziaÅ‚kowy ranek. Zdaniem badaczy to w chwilÄ™ po zakoÅ„czeniu ważnego projektu dopadajÄ… nas najwiÄ™ksze problemy zdrowotne. Gdy opadajÄ… emocje, doÅ›wiadczamy kosztów dÅ‚ugotrwaÅ‚ego i intensywnego pobudzenia organizmu.
Szanse na zdrowie
Co jest bardziej prawdopodobne: Å›mierć w wyniku zatrucia wÄ…glikiem, choroby wÅ›ciekÅ‚ych krów czy ataku astmy? Doktor Ralph Hertwig ze szwajcarskiego University of Basel udowadnia, że to w jaki sposób szacujemy swoje przyszÅ‚e zdrowie zależy od wykorzystywanych strategii myÅ›lowych.
Badania Hertwiga wskazujÄ…, że ludzie przeważnie nie mylÄ… siÄ™ co do wÅ‚asnych szans na zachorowanie na okreÅ›lonÄ… chorobÄ™, o ile nie polegajÄ… na raportach medialnych, a jedynie na przypadkach zachorowaÅ„ wÅ›ród ludzi, których znajÄ….
Zazwyczaj skÅ‚onni jesteÅ›my sÄ…dzić, że mamy mniejsze szanse na zapadniÄ™cie na jakÄ…kolwiek chorobÄ™ niż inni ludzie. Psycholodzy nazywajÄ… to nierealistycznym optymizmem. JednoczeÅ›nie wykorzystujemy co najmniej dwie strategie do oszacowywania szans na podupadniÄ™cie na zdrowiu w przyszÅ‚oÅ›ci. Pierwsza polega na zliczeniu epizodów choroby w ramach sieci spoÅ‚ecznej. JeÅ›li wiele osób, które znamy zachorowaÅ‚o na raka pÅ‚uc, a nikt wÅ›ród znajomych nie przeszedÅ‚ przez zawaÅ‚ serca, bÄ™dziemy przekonani, że bardziej prawdopodobne jest zapadniÄ™cie na chorobÄ™ nowotworowÄ… niż naczyniowÄ…. Druga ze strategii polega na integrowaniu wielu źródeÅ‚ informacji na temat prawdopodobieÅ„stwa zachorowania.
ŹródÅ‚a informacji mogÄ… być bardzo różne, np. wiadomoÅ›ci telewizyjne, nekrologi, kampanie spoÅ‚eczne itd. Ponieważ trudno jest rzetelnie oszacować informacje z tylu źródeÅ‚ ludzie przeważnie kierujÄ… siÄ™ Å›redniÄ… wartoÅ›ciÄ… dla danej kategorii choroby, w rezultacie przeceniamy szanse na Å›mierć w wyniku przedawkowania witamin (maÅ‚o prawdopodobne) i niedoceniamy szans zgonu z powodu raka odbytu (prawdopodobne).
Druga ze strategii jest zawodna, dlatego przewidujÄ…c swoje zdrowie powinniÅ›my odwoÅ‚ywać siÄ™ do historii chorób wÅ›ród ludzi, których znamy. ArtykuÅ‚ Hertwiga ukazaÅ‚ siÄ™ na Å‚amach Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition.