Psychologia

Mężczyźni są z Marsa, a kobiety z Wenus?

(CC) www.flickr.com by cabbit

Przez dziesięciolecia dziennikarze zapewniali czytelnikom rozrywkę sugerując, że kobiety i mężczyźni są tak różni psychicznie, że mogliby pochodzić z zupełnie innych planet. Tymczasem psychologowie z amerykańskiego University of Rochester oraz Washington University – profesor Harry Reis i doktor Bobbi Carothers w najnowszych badaniach pokazują, że już czas, aby teoria płci Mars/Wenus zeszła na… Ziemię.

Opublikowana na łamach Journal of Personality and Social Psychology metaanaliza statystyczna 122 różnych cech osobowości od empatii i seksualności do upodobań nauki i ekstrawersji, obejmująca ponad 13 tysięcy osób pokazuje, że mężczyźni i kobiety, na ogół wcale nie należą do różnych grup. Innymi słowy, bez względu na to jak dziwny, tajemniczy i inny od nas może się wydawać nasz partner, to płeć prawdopodobnie stanowi niewielką część problemów z porozumieniem.

Ludzie myślą o płci jako odrębnych kategoriach. Pytanie o płeć – „Chłopiec czy dziewczynka?” jest pierwszym, które zadajemy po przyjściu dziecka na świat. Taka kategoryzacja ludzi ze względu na płeć trwa przez całe życie i stanowi najbardziej wszechobecną charakterystykę rozróżnienia wśród ludzi. Jednak podział dychotomiczny płci często upada pod kontrolą statystyczną – mówi autor Bobbi Carothers. Na przykład, nie jest niczym niezwykłym dla mężczyzn być empatycznym, ani dla kobiet być dobrą w matematyce – dodaje. Nie ma takich osobowościowych właściwości, które są związane jedynie z płcią. Płeć nie jest stereotypem, więc nie może tak ograniczać, co niestety często próbuje się nam wmówić.

Autorzy doszli do powyższego wniosku po przeprowadzeniu metaanalizy 13 wcześniejszych badań, które wykazały znaczące i często duże różnice międzypłciowe. Profesor Reis i doktor Carothers zgromadzili także własne dane oparte na wielu psychologicznych i fizjologicznych wskaźnikach. Zrewidowali badania nad współzależnością w bliskich relacjach, intymnością i seksualnością. Wznowili także badania nad Wielka Piątką: ekstrawersją, otwartością, ugodowością, stabilnością emocjonalną oraz sumiennością. W analizach wzięli pod uwagę nawet te cechy, które pozornie określają płeć, czyli kobiecość i męskość. Mając do dyspozycji wszystkie powyższe dane i korzystając z trzech odrębnych procedur statystycznych, autorzy szukali dowodów, które mogłyby stanowić wiarygodne atrybuty klasyfikowania osoby jako mężczyzny lub jako kobiety.

Co udało się w ten sposób ustalić?

Wyniki metaanalizy wskazują, że statystycznie, mężczyźni i kobiety z pewnością należą do różnych grup na podstawie pomiarów antropometrycznych, takich jak wzrost, szerokość ramion, obwód ramion i stosunek talia-biodra. Płeć może być również wiarygodnym wskaźnikiem zainteresowań: na przykład kobiety częściej interesują się modą i kosmetykami, a mężczyźni boksem i samochodami. Jednak nie uzyskano podobnych różnic dla cech psychicznych. Dla przykładu, lęk przed sukcesem, kryteria wyboru partnera czy empatia ma podobny rozkład nasilenia niezależnie od płci. Okazało się bowiem, że z nielicznymi wyjątkami, zmienność w obrębie każdej płci jest tak szeroka, że błędem byłoby używać typów osobowości, postaw i psychologicznych wskaźników jako narzędzi do kategoryzacji kobiet i mężczyzn.

Zatem, wbrew twierdzeniom popularnych tytułów poradników psychologicznych, że „Mężczyźni są z Marsa, a kobiety z Wenus„, to nieprawda, że te dwie płcie myślą w sposób jakościowo różny. Okazuje się jednak, że nawet czołowi naukowcy mogą wpaść w pułapkę płci i stereotypów – piszą autorzy. To, że podejście do świata społecznego kobiet i mężczyzn jest podobne, nie oznacza jednak, że nie ma różnic w średnich wynikach między płciami. Średnie różnice istnieją, ale myślenie o różnicach między płciami w kategoriach średnich jest nadmiernym uproszczeniem. Co więcej różnice te nie są na tyle duże, aby na ich podstawie dokładnie diagnozować przynależność do grupy i nie powinny być dowodem dla istnienia spójnych i nieelastycznych kategorii płci.

Choć istnieją nieodłączne różnice miedzy płciami, to większość stanowi po prostu uogólnienie. Takie uproszczone ramy mogą być szkodliwe w kontekście związków partnerskich– tłumaczy Harry Reis, specjalista w dziedzinie relacji.

Gdy coś pójdzie nie tak między partnerami, ludzie często obarczają winą płeć drugiego partnera – dodaje. Automatyczne uwzględnianie stereotypu płci utrudnia ludziom traktowanie swojego partnera jako odrębnej jednostki. Takie poglądy mogą również zniechęcać do zmian. Płeć jest przecież wrodzona i niezmienna, po co więc starać się zmienić to, czego zmienić się nie da?

Autorzy przyznają, że wyniki badań na których przeprowadzili metaanalizę są w większości oparte na kwestionariuszach i nie mogą w pełni oddać realnych działań życiowych. Metody, które dokładnie zmierzyłyby zachowania interpersonalne (liczba wysłanych kartek na urodziny czy częstość rozmów telefonicznych z przyjaciółmi) lepiej ujawniłyby kategorię płci, lub jak spekulują autorzy pokazałyby nawet mniejszą rozbieżność między mężczyznami i kobietami w Stanach Zjednoczonych. Inna sytuacja mogłaby się wydarzyć w kulturach mniej liberalnych, za to bardziej określających role płciowe, takich jak Arabia Saudyjska. Jednak na wyniki takich badań trzeba jeszcze poczekać, a tymczasem teorię Mars/Wenus odłóżmy do lamusa – istnieją dowody naukowe na to, że zarówno kobiety, jak i mężczyźni mają się dobrze na Ziemi.

Więcej informacji:
Carothers, B. J., Reis, H. T. (2013). Men and women are from Earth: Examining the latent structure of gender. Journal of Personality and Social Psychology, 104 (2): 385 DOI: 10.1037/a0030437
(C) Zdjęcie www.flickr.com by Cabbit
[ct_button url=”http://www.psych.rochester.edu/people/reis_harry/assets/pdf/CarothersReis_2012.pdf ” style=”btn btn-info” size=”large” type=”square” target=”_blank”]PEŁNY TEKST ARTYKUŁU[/ct_button]
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Natalia Frankowska

Absolwentka wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Sopocie. Obecnie studentka interdyscyplinarnych studiów doktoranckich SWPS. Interesuje się psychologią moralności, neuropsychologią, konstruowaniem eksperymentów psychologicznych i sztuką (głównie architektoniczną). Wielbicielka konsoli Nintendo DS i gier Super Mario oraz Donkey Kong.

  • Leszek

    Jeśli kobiety i mężczyźni myślą tak samo i nie ma między nimi różnic, to dlaczego istnieją transseksualiści?

    • pedrosiu

      Jeśli kobiety i mężczyźni myślą tak samo i nie między nimi różnic, to dlaczego kanapka spada zawsze masłem na dół?

      • Natalia Frankowska

        :)

      • Ha ha ha ha :-D Ja wiem, że komentarz z dawien dawna, ale uśmiałam się, nie powiem :-D

    • Natalia Frankowska

      Nie rozumiem analogii.

  • Pingback: Mężczyźni są z Marsa, Kobiety z Wenus - John Gray()