Neurobiologia Psychologia

Mózg myśli o mózgu

(C) Zdjęcie z www.flickr.com by A_of_DooM

Które z biologicznych mechanizmów funkcjonowania ludzkiego mózgu prowadzą do naszych zachowań społecznych? Uzyskanie odpowiedzi na to pytanie stawia sobie za cel społeczna neuronauka poznawcza. Dyscyplina ta stara się połączyć to co obserwowalne z tym co dotychczas pozostawało ukryte. Rzecz w tym, że zewnętrznie widoczne komponenty ludzkiego zachowania to jedynie czubek góry lodowej naprawdę ciekawych informacji.

Teoria Umysłu to pytanie o to, jak mózg – bioelektryczna maszyna – tworzy abstrakcyjne myśli w kategoriach interpretowania zachowań innych ludzi, w tym sądów moralnych, wnioskowaniu przyczynowym, rozpoznawania znaczenia ruchów biologicznych lub zachowań językowych. Innymi słowy, jak nasz mózg myśli o innych ludziach. Jedno z badań, mających pomóc w odpowiedzi na to pytanie, przeprowadzono na MIT. Rebecca Saxe wraz z zespołem porównali, jak reagują mózgi 13 przebadanych dzieci w wieku od 6 do 11 lat podczas wysłuchiwania różnych fragmentów tej samej historyjki, z których każdy opisywał inne kategorie występujących w niej postaci: stany mentalne głównych bohaterów (myśli), cechy społeczne, np. wygląd, (ludzie) lub ich czynności w otoczeniu (czynności). Dotychczasowe badania z wykorzystaniem technik neuroobrazowania wykazały, że osoby dorosłe myśląc o zawartości umysłu innych ludzi „używały” głównie obszaru prawego styku płatów skroniowego i ciemieniowego, tylnej kory zakrętu obręczy oraz przyśrodkowej kory przedczołowej.

Po pierwsze, dokonano pomiaru i porównano pomiędzy sobą zmiany w aktywacji mózgu dzieci dla każdej kategorii opisów (ludzi, myśli i czynności), aby wykryć, jakimi obszarami myślą one o różnych aspektach ludzi w zależności od wieku. Analiza wyników serii eksperymentów przy użyciu funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI) pozwoliła naukowcom ustalić, że u badanych dzieci, podczas wysłuchiwania historyjek, angażowane były podobne obszary mózgu, co u osób dorosłych myślących o myślach innych ludzi. Młode mózgi były zatem mniej selektywne, co do charakteru odbieranych informacji. Po drugie więc, porównano różnice reakcji mózgu dzieci z uwzględnieniem ich wieku.

Co ciekawe, w analizie względem wieku dziecka, istotne zmiany selektywności reakcji zaobserwowano tylko w obszarze prawego styku skroniowo-ciemieniowego. U młodszych dzieci, wykazywał on aktywność podczas wysłuchiwania zarówno opisów myśli, jak i czynności bohaterów opowieści. Jednakże u dzieci starszych, był on znacznie bardziej wyspecjalizowany i aktywny jedynie przy opisach myśli. Co więcej, lokalizacja obszarów związanych z myśleniem o myślach innych ludzi, nie pokrywała się z obszarem aktywnym podczas postrzegania ruchów biologicznych, co sprawdzono badaniem fMRI podczas odtwarzania dzieciom nagrania wideo przedstawiającego wizerunek idącego i stojącego człowieka oraz ruchomego i nieruchomego zegara.

Jakie wnioski wysnuwają autorzy badania? Przede wszystkim, ludzie posiadają niesamowity i skomplikowany mechanizm rozumienia umysłu drugiego człowieka. Co więcej, mózg posiada wyspecjalizowany obszar służący do wnioskowania o myślach innych, który prawdopodobnie nie spełnia innych istotnych funkcji. Wyniki badania sugerują, że w biegu życia, człowiek nabywa umiejętności myślenia o myślach innych. Już w wieku 4 lat dziecko zaczyna rozumieć, że inni mogą myśleć inaczej niż ono samo – a zrozumienie tego jest kluczowe dla rozwoju osądów moralnych człowieka. Zainteresowanym polecam również poniższy film z wystąpienia Rebecci Saxe podczas konferencji TEDx, gdzie w barwny i żywy sposób podsumowała swoje neurobadania nad Teorią Umysłu.

Więcej informacji:
Saxe, R.R., Whitfield-Gabrieli, S., Scholz, J. i Pelphrey, K.A. (2009). Brain regions for
perceiving and reasoning about other people in school-aged children. Child Development, 80
(4), 1197-209.
(C) Zdjęcie z www.flickr.com by A_of_DooM
[ct_button url=”http://saxelab.mit.edu/resources/papers/Saxe_etal_2009.pdf ” style=”btn btn-info” size=”large” type=”square” target=”_blank”]PEŁNY TEKST ARTYKUŁU[/ct_button]
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Przemysław Marcowski

Socjolog i absolwent zdrowia publicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Obecnie studiuje psychologię w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Interesuje się psychologią języka i komunikacji. Dużo czyta i pisze. Uwielbia film, typografię oraz jazdę na rowerze.