Neurobiologia

Nie wytrenujesz mózgu przed komputerem

„Gry” trenujące mózg, to wielomilionowy rynek, na którym producenci zarabiają krocie. Naukowcy z popularnego programu naukowego „Bang Goes The Theory” emitowanego przez BBC, postanowili przetestować elektronicznych trenerów w jednym z największych badań internetowych.

Gry typu „Brain Buddies” przekonują ludzi, że dzięki systematycznemu treningowi, funkcje poznawcze ich mózgu ulegną widocznemu polepszeniu. Problem w tym, że naukowych dowodów na potwierdzenie tej tezy jest niewiele.

Adrian Owen z Instytutu Neurobiologii w Cambridge i jego współpracownicy zaangażowali do badania 11 430 osób. Ich zadaniem było ćwiczyć przez 6 tygodni takie umiejętności poznawcze jak: wnioskowanie, pamięć, planowanie, umiejętności visualno-przestrzenne oraz uwagę.

W pierwszej kolejności sprawdzono wyjściowy poziom umiejętności każdego z uczestników. W tym celu użyto baterii testów neuropsychologicznych, które są wrażliwe na zmiany poznawcze wynikające z chorób. Testy sprawdzały takie obszary funkcjonowania mózgu jak pamięć krótkotrwała, długotrwała, przestrzenna oraz wnioskowanie.

Następnie losowo przydzielono osoby do dwóch grup eksperymentalnych oraz jednej kontrolnej. W każdej uczestnicy ćwiczyli umiejętności za pomocą sześciu rodzajów zadań, minimum 10 minut dziennie, trzy razy w tygodniu.

Wyniki eksperymentu nie dostarczyły żadnych dowodów popierających szeroko rozpowszechnione przekonanie o dobroczynnych skutkach „gier” trenujących mózg.

W pierwszej grupie eksperymentalnej trenowano umiejętności z obszaru wnioskowania, planowania i rozwiązywania problemów. W drugiej ćwiczono ochotników za pomocą testów, które wymagały użycia pamięci krótkotrwałej, uwagi, procesów wizualno-przestrzennych oraz matematycznych. Inny słowy umiejętności, których polepszenie oferują popularne testy komercyjne.

Grupa kontrolna odpowiadała na niejasne pytania z sześciu różnych kategorii tematycznych wykorzystując zasoby Internetu. Formalnie więc nie ćwiczyła żadnych umiejętności poznawczych. Trudność samych testów wzrastała w każdej grupie w zależności od czynionych postępów. Po 6 tygodniach porównano wyniki sprzed treningu z tymi po nim. Rezultat był zaskakujący.

We wszystkich trzech grupach nie wykryto żadnego związku między ilością przebytych sesji treningowych, a zwiększeniem wyjściowych umiejętności poznawczych. Odnotowano jednak wzrost tych, które były trenowane. Oczywiście mogło to być spowodowane efektem powtarzania (trening), adoptowania nowych strategii rozwiązywania problemu lub obu na raz.

Choć nie jasne jest, który czynnik odegrał kluczową rolę, mierzone na początku eksperymentu umiejętności poznawcze uczestników nie uległy poprawie. Natomiast samo zwiększenie jednej umiejętności, nie przekładało się w żaden sposób na ulepszenie zdolności nie poddanych treningowi. Nawet tych, które angażowały podobne procesy poznawcze.

Sześć tygodni trenowania mózgu za pomocą „gier”, odniosło taki sam skutek jak surfowanie po Internecie w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania z wiedzy ogólnej.

Za przykład jakie efekty osiągali uczestnicy, niech posłuży umiejętność zapamiętywania cyfr w jednym z testów ulepszających pamięć. W drugiej grupie eksperymentalnej osoby na zakończenie testów były w stanie zapamiętać o 0.003 więcej cyfr. Jeżeli założymy liniowy związek między ilością czasu poświęconego na trening, a wzrostem umiejętności poznawczych, potrzebowalibyśmy niemal 4 lat ćwiczeń na zapamiętanie nowej cyfry. Dla porównania grupa kontrolna była w stanie zapamiętać o 0.02 więcej cyfr, a formalnie nie ćwiczyła pamięci.

Autorzy strony Which Advice? także zajmowali się tym tematem. Według ich ustaleń oraz Adriana Owena najlepszym sposobem na zdrowy umysł jest dieta (ryby, warzywa, zboże), ćwiczenia fizyczne oraz wyzwania umysłowe. Może to być nauka gry na instrumencie muzycznym lub rozwiązywanie krzyżówek.

Wyniki eksperymentu nie dostarczyły żadnych dowodów popierających szeroko rozpowszechnione przekonanie o dobroczynnych skutkach „gier” trenujących mózg . Oprócz wzrostu umiejętności rozwiązywania tych zadań, które były trenowane, nie ma dowodów na ogólne polepszenie funkcjonowania procesów poznawczych – podsumowują badacze.

Nie wykluczają jednak, że bardziej rygorystyczny trening – na przykład twarzą w twarz – może w pewnych okolicznościach oddziaływać pozytywnie na nasz system poznawczy. Nie zmienia to jednak faktu, że sześć tygodni trenowania mózgu za pomocą „gier”, odniosło taki sam skutek jak surfowanie po Internecie w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania z wiedzy ogólnej.

ResearchBlogging.org

Więcej informacji:
Owen AM, Hampshire A, Grahn JA, Stenton R, Dajani S, Burns AS, Howard RJ, & Ballard CG (2010). Putting brain training to the test. Nature, 465 (7299), 775-8 PMID: 20407435
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Konrad Bocian

Doktor psychologii, absolwent Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Sopocie. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół psychologii moralności, wpływu języka na poznanie i emocje oraz agresji. W wolnym czasie fan serii PES, magazynu Polityka, kolarstwa górskiego oraz pokera w wersji Texas Hold'em.