Psychologia Wykłady

Pieniądze zmieniają rzeczywistość

Maszyna parowa, elektryczność, elektronika, komputery – wszystkie te wynalazki zmieniły świat, w którym żyją ludzie, ale nie zmieniły ludzi. Pieniądze są szczególnym ludzkim wynalazkiem, który zmienił i wciąż nas zmienia.

Setki tysięcy lat ewolucji wyposażyło nas w zdolności pozwalające efektywnie kooperować z innymi. Wszyscy jesteśmy wrażliwi na działanie normy odpowiedzialności społecznej – poproszeni (a czasem spontanicznie) pomagamy osobom, które bez naszej pomocy byłyby narażone na niebezpieczeństwo lub porażkę. Wszyscy stosujemy się do reguły wzajemności – przyjmujemy i oddajemy przysługi. Wymiana społeczna jest wpisana w ludzką naturę, a jej istotą jest wymiana dóbr i przysług sztuka za sztukę, bez oceniania jak bardzo się to opłaca. Pieniądze zmieniają sposób patrzenia na własny wysiłek wkładany w działanie na rzecz cudzego interesu. Z chwilą, gdy ludzkie zachowania zostają wycenione w walucie – zaczyna się za nie płacić– ludzie się zmieniają, działają proporcjonalnie do oferowanej rekompensaty finansowej, nie kiwną palcem w bucie dopóty, dopóki nie dojdą do wniosku, że im się to opłaca.

W poniższym filmie Dan Ariely w charakterystyczny dla siebie, brawurowy sposób opowiada o jednych z pierwszych eksperymentów, które dostarczyły wsparcia dla opisanego powyżej modelu funkcjonowania człowieka w świecie z pieniędzmi lub bez nich. Polecam!

Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Wiesław Baryła

Psycholog. Adiunkt Zakład Psychologii Społecznej. SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny w Sopocie