Inne teksty

Polacy w Nature!

Charles Darwin pewnie nawet nie podejrzewał, że w Polsce, około 70 km pod Kielcami zostaną odnalezione kolejne, niezbite dowody potwierdzające jego przełomową teorię ewolucji. Potrzebne było ponad 150 lat aby jednoznacznie wyjaśnić jak ryby znalazły się na lądzie. Dokonali tego młodzi, polscy naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego, którzy w jednym z kamieniołomów w Górach Świętokrzyskich odnaleźli najstarsze na świecie ślady pierwszych czworonogów.

Nikt w środowisku naukowym nie podważa już teorii ewolucji Darwina, toczą się jednak spory nad formę i lokalizację na osi czasu kluczowych dla nauki przemian. Do tej pory uważano, że stworzeniami uwikłanymi w przemianę ryb w płazy były tak zwane Elpistotege oraz Tiktaalik. Ich obecność na ziemi datowano na około 385 do 375 milionów lat temu. Uważa się że były to stworzenia, które miały bezpośredni związek z przemianą zwierząt wodnych w lądowe czworonogi. Tiktaalik reprezentujący jednocześnie cechy ryb oraz płazów był stworzeniem do niedawna uważanym za „brakujące ogniwo” ewolucji.

Odnalezione przez polskich naukowców ślady jednoznacznie pokazują, że istniało stworzenie, które żyło dużo wcześniej, a mimo to było już świetnie radzącym sobie na lądzie czworonożnym kręgowcem. według przeprowadzonych analiz można jednoznacznie stwierdzić, że odnalezione ślady należą do stworzenia, które poruszało się na czterech kończynach nie pozostawiając śladu sugerującego „wleczenie” za sobą ciała. Zatem zarówno przednie jak i tylne kończyny były na tyle silne aby utrzymać ciężar ciała ponad ziemią. Dodatkowo należy wspomnieć, że taki sposób poruszania się nie był możliwy w przypadku odkrytych wcześniej czworonogopodobnych stworzeń, ze względu na ich sztywne stawy kolanowe i łokciowe.

Odkryte ślady wskazują, że zwierzą miało długość ponad 2m i poruszało się w podobny sposób do Warana z Komodo z tą różnicą, że używało tylko jednej pary kończyn do odpychania się od podłoża. Druga para nie była zapewne w pełni wykształcona. Ten wniosek może być jednak wysnuty tylko wtedy, kiedy potwierdzone zostanie, że osad w którym znaleziono ślady pochodzi z warstwy powierzchniowej, a nie podpowierzchniowej. Należy zaznaczyć, że tego typu znalezisko nie jest pierwszym na ziemi. Podobne odciski kończyn odnaleziono już w Irlandii, Szkocji oraz Australii, jednak polskie odkrycie zdecydowanie wyróżnia się wiekiem.

Warstwa osadu, w którym prehistoryczne zwierze odcisnęło swoje ślady, jest o 18 milionów lat starsza niż najstarsze znane znaleziska. Świadczy to o tym, że czworonogi pojawiły się na ziemi w czasie kiedy przejściowe formy między rybami i płazami jeszcze świetnie radziły sobie w środowisku wodno-lądowym. Polscy naukowcy dowiedli, że pierwsze czworonogi współistniały ze swoimi przodkami przez ponad 10 milionów lat. To fascynujące odkrycie stawia ewolucyjną chronologię w nowym świetle, dając kolejne wskazówki do zrozumienia historii naszej planety.

więcej informacji:
Niedźwiedzki, G., Szrek, P., Narkiewicz, K., Narkiewicz, M., Ahlberg, P. E. (2010). Tetrapod trackways from the early Middle Devonian period of Poland. Nature, 465, 43-48.
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Agata Kukwa

Absolwentka Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej. Magister technologii ochrony środowiska, inżynier ochrony i zarządzania środowiskiem. Obecnie doktorantka w Katedrze Informatyki Ekonomicznej na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego. Interesuje się nowymi technologiami oraz stymulowaniem działalności innowacyjnej w Polsce.