Psychologia

Różne oblicza miłości

Miłość osób z zaburzoną osobowością często jest przedstawiana w popkulturze jako miłość namiętna, silna i niebezpieczna. Jak kocha osoba z silną dysfunkcjonalnością? Jaka prawda stoi za zakochanymi do szaleństwa? W artykule opublikowanym w Przeglądzie Psychologicznym przedstawione zostały trzy badania dotyczące spostrzegania, sposobu funkcjonowania i przeżywania miłości. Badacze zakładają, że zaburzenia osobowości ograniczają zdolność ludzi do przeżywania miłości.

Pod uwagę wzięto dziesięć zaburzeń osobowości: z pogranicza, paranoiczne, schizoidalne, schizotypowe, unikające, zależne, antyspołeczne, narcystyczne, histrioniczne i obsesyjno-kompulsywne. W każdym badaniu mierzono objawy zaburzeń osobowości kwestionariuszem Stylu Życia 05/SK.

    Jakie zaburzenia osobowości wyróżniamy?

  • Osobowość z pogranicza – chwiejność nastrojów, silna, niestabilna emocjonalność, silny lęk i poczucie pustki
  • Osobowość paranoiczna – nadmierna podejrzliwość, nieufność, wrogość
  • Osobowość schizoidalna – izolowanie się od społeczeństwa, brak reakcji na pochwały i kary, obojętność, dystans emocjonalny
  • Osobowość schizotypowa – słaby kontakt społeczny, myślenie rozwlekłe, metaforyczne, uczucia niedostosowane do sytuacji
  • Osobowość unikająca – trudności w kontaktach społecznych i unikanie interakcji przy jednoczesnym przeżywaniu braku tych umiejętności
  • Osobowość zależna – potrzeba pozostania pod opieką, lęk przed odrzuceniem, uległość, strach przed popełnieniem błędu
  • Osobowość antyspołeczna – zaburzona umiejętność uczenia się, brak empatii i odruchów moralnych
  • Osobowość narcystyczna – zaabsorbowanie własną osobą, potrzeba bycia podziwianym, niezdolność do przyjęcia innych perspektyw niż własna
  • Osobowość histrioniczna – nadmierne reakcje emocjonalne, teatralność zachowań, potrzeba bycia w centrum uwagi
  • Osobowość obsesyjno-kompulsywna – potrzeba kontroli, dbałość o porządek, dążenie do perfekcji, sztywność i upór

W pierwszym badaniu zmierzono postawy wobec miłości i ich związek z ogólnym nasileniem zaburzeń osobowości w grupie badanej. Okazało się, że osoby, które na skali nasilenia zaburzeń osobowości osiągnęły najwyższe wyniki, miały bardziej nasilone postawy wobec miłości. Zauważono także związek między konkretną postawą a zaburzeniem. Wyniki wskazują, że wysokie ogólne nasilenie dysfunkcjonalności u mężczyzn wiąże się z miłością zaborczą w przypadku większości zaburzeń. Zaburzenia antyspołeczne i narcystyczne charakteryzują się miłością traktowaną jako gra i zabawa, a w przypadku narcystycznego zaburzenia, dodatkowo, pojawia się postawa miłości racjonalnej, skoncentrowanej na korzyściach osobistych. U kobiet można zauważyć, że postawa miłości racjonalnej łączy się negatywnie z zaburzeniami z pogranicza i schizotypowymi. Pozytywne korelacje u pożądanych postaw wobec miłości można dostrzec w zaburzeniu histrionicznym, w którym wyłania się postawa miłości namiętnej. Co więcej, u mężczyzn zaburzenie obsesyjno-kompulsywne związane jest z miłością troskliwą, łączącą pragnienie bliskości z namiętnością.

Drugie badanie dotykało kwestii doświadczania miłości w zaburzeniach osobowości. Wyniki pokazują, że osoby z wysokim wskaźnikiem dysfunkcjonalności wykazują niższy poziom intymności w związku niż badani z niskim wskaźnikiem. Dodatkowo zaburzenia osobowości z pogranicza, schizotypowe i zależne wykazują negatywną korelację ze wszystkimi sposobami doświadczania miłości. Zaburzenie antyspołeczne i histrioniczne charakteryzuje się negatywnym związkiem z intymnością i zaangażowaniem, co pozostawia miejsce jedynie namiętności i może prowadzić do miłości potocznie nazywanej „bez opamiętania”.

W ostatnim badaniu postawiono pytanie o to, jak silną więź z partnerem odczuwają osoby z zaburzeniami osobowości. Wykazano silne negatywne korelacje między siłą więzi małżeńskiej a wysokim ogólnym nasileniem dysfunkcjonalności.

Podsumowując, każde z zaburzeń łączy się z niekorzystnymi postawami wobec miłości. Jednak, w przypadku każdego z tych zaburzeń związki miłosne wyglądają inaczej. Miłość traktowana jako zabawa i manipulatorska postawa w zaburzeniach antyspołecznych i narcystycznych. Zaburzenie histrioniczne wiąże się z fascynacją partnerem i namiętnością, jednak również z brakiem intymności i zaangażowania w związku. Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne dotyczy przedkładania innych planów i celów ponad relacje miłosne.

Warto jednak pamiętać, że skłonności do bardziej opornych i konfliktowych postaw nie spowodują, że stanie się ona „gorszą”. Po pierwsze, większość z nich nie jest czysto destrukcyjna dla partnerów. Po drugie, nad bliskością w związku można i należy pracować! Sile i niepohamowane uczucia, które pozostawimy same sobie, mogą się szybko wypalić. Rozmowy, próby zrozumienia siebie nawzajem i otwartość wobec uczuć może poprawić kondycję naszych relacji miłosnych. I to niezależnie od naszej osobowości.

Więcej informacji:
(C) zdjęcie www.unsplash.com
Trzebińska, E., Jakubiak M., Kołakowski, J. P., Struś, M. (2015) Miłość w zaburzeniach osobowości. Przegląd psychologiczny, 58, nr 3, 365-381
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Karolina Kortals

3 komentarze

  • W powyższym artykule autorka zadaje bardzo ciekawe pytanie polegające na tym czy dysfunkcje, zaburzenia psychiczne i ich poziom mają wpływ na odbieranie i przekazywanie miłości. Tekst został napisany czytelnie, zwięźle i poprawnie językowo dla czytelnika. Autorka podsumowała całą zawartość artykułu. Na początku na wstępie zadaje kilka typowych pytań aby na końcu postawić tezę która mówi o tym że poczucie miłości jest zależne w różny sposób od zaburzeń psychicznych.
    Na początku autorka streszczenia bardzo estetycznie pokazuje w ramce rodzaje zaburzeń osobowości człowieka oraz je tłumacząc w łatwy do zrozumienia sposób. Dzięki temu czytelnik wie na jakich zaburzeniach eksperymenty się opierały. Niestety brakuje informacji, która była w artykule .która mówi o tym że powyższe zaburzenia z dużym prawdopodobieństwem występują ze sobą albo po podobnej ilości symptomów, nie nakierowując które to zaburzenie jest. Brakuje pokazania na początku takiego samego jak wyżej, zróżnicowania miłości na Eros, Ludus, Pragma itd. co pomogłoby czytelnikowi zrozumieć co dokładnie znaczą te rodzaje miłości w eksperymentach.
    Następnie jest przedstawienie i streszczenie trzech różnych badań które dowodzą tezy postawionej we wstępie. W pierwszym badaniu autorka niestety nie podała żadnych danych i informacji na temat eksperymentów. Nie zawarła żadnych danych liczbowych, grupy badanych ludzi oraz miejsca. Trafnie zauważa że są różnice pomiędzy kobietami a mężczyznami. Pisze że mężczyźni pokazują miłość zaborczą a kobiety miłość racjonalną co jest bardzo ważnym spostrzeżeniem w danym badaniu. Konstruktywnie opisuje i streszcza wyniki badań (bez żadnych danych liczbowych i korelacji) wyciągając te same wnioski co w artykule napisane prostszym łatwym językiem.
    W następnym kroku przechodzi do omówienia drugiego badania które pytało o doświadczanie miłości w zaburzeniach osobowości. Autorka nie wspomina o modelu miłości który w tym kontekście mógłby się przydać. Od razu przechodzi do wyników badań ( własnymi słowami ale treściwie, ponownie bez danych liczbowych) a później pokazuje czytelne i łatwe do przyjęcia wnioski.
    Badanie trzecie opisane bardzo krótko, wniosek który mówi o dużej ujemnej korelacji pomiędzy więzią pary a poziomem dysfunkcyjności jest napisany w kilku zdaniach ponownie bez podanych żadnych danych liczbowych i danych na temat warunków eksperymentu.
    Autorka na koniec wyciąga swoje własne wnioski i spostrzeżenia. Pisze o tym że poziom dysfunkcyjności osobowości odgrywa duża rolę w odczuciu miłości ale według niej da się i warto z tym walczyć co dla czytelnika który szuka ratunku może być pomocnym zdaniem.

  • Artykuł jest bardzo interesujący i mówi o odczuwaniu miłości przez osoby dotknięte różnym typem zaburzeń osobowości. Autorka streszczenia w bardzo czytelny i przejrzysty sposób przedstawiła badania dotyczące związku między odczuwaniem miłości, a różnymi schorzeniami. Podzieliła swoją prace na części, a także podkreśliła najważniejsze informacje, przez co widzimy wyraźnie wyniki badań i chcąc do nich wrócić nie musimy tracić czasu na szukanie ich. W celu wyjaśnienia danego zagadnienia, autorka użyła prostego języka, nie użwając tym samym zbyt wielu naukowych stwierdzeń, którymi zwykły czytelnik mógłby być zniechęcony, lub utrudniałoby mu to zrozumienie treści.
    Rozważania autorki artykułu wyraźnie pokazują jak wielki związek na relacje miłosne mają zaburzenia osobowości. Warto zwrócić uwagę na to, iż zaburzenia osobowości, które wpływają na postawę wobec miłości są częściej i bardziej zauważalne u kobiet niż u mężczyzn. Cechy antyspołeczne lub narcystyczne, które zauważamy u ludzi niemalże codziennie sprawiają, że osoby takie traktują miłość mniej poważnie, widzą ją raczej jako gre i zabawe, która przyności jedynie korzyści dla własnej osoby.
    Widocznym błędem artykułu jest niewyjaśnienie przebiegu przedstawionych badań.
    Mimo wyraźnie podkreślonych wyników, które mówią o tym, że osoby z wysokim wskaźnikiem dysfunkcjonalności wykazują niższy poziom intymności w związku niż badani z niskim wskaźnikiem, nie wiemy na podstawie czego postawiony jest dany wniosek. Możemy się tego dowiedzieć jednak z tekstu źródłowego, który mówi nam o przeprowadzonym badaniu. Badanie zostało przeprowadzone na podstawie kwestionariusza Stylu Życia 05/SK.
    Wynik przedstawił bardzo silną, negatywną korelacje między siłą więzi małżeńskiej a ogólnym nasileniem dysfunkcjonalności.
    Podsumowując, każde zaburzenie osobowości negatywnie wpływa na relacje miłosną dwojga ludzi i prowadzi do negatywnych wpływów na wzajemną komunikację. Związki, w których choć jedna osoba cierpi na zaburzenie osobowości, zawsze wyglądają nieco inaczej niż przeciętna relacja. Autorka streszczenia upomina nas jednak, że nie każde zaburzenie prowadzi do destrukcyjnego wpływu na partnerów. Wystarczy chęć poprawy, czyli szczera rozmowa i próby zrozumienia drugiej osoby.

  • Przedstawiony wyżej artykuł porusza interesujący temat funkcjonowania w związkach i odczuwania miłości przez osoby cierpiące na różnego rodzaju zaburzenia osobowości. Autorka artykułu zadbała o staranny podział pracy, w której najpierw wyróżniła dziesięć typów zaburzeń osobowości, potem opisała i przedstawiła wyniki trzech badań, a na końcu udzieliła wartościowych wskazówek dla czytelników artykułu. Bardzo dobrym rozwiązaniem okazało się wyróżnienie wyników badań w tekście, ponieważ praca stała się dzięki temu jeszcze bardziej przejrzysta. Wyniki przedstawionych badań w jasny i klarowny sposób wykazują dodatnie związki między naciskiem objawów zaburzeń osobowości a deficytami we wszystkich aspektach miłosnych relacji branych pod uwagę w artykule źródłowym.

    Wielką zaletą autorki artykułu jest podkreślenie, że niekorzystne zjawiska w relacjach miłosnych są uzależnione od rodzaju zaburzenia i mogą się między sobą różnić. Opisanym przykładem może być zaburzenie obsesyjno-kompulsywne u mężczyzn, które jest powiązane z miłością troskliwą lub zaburzenia schizotypowe u kobiet, które łączą się z miłością racjonalną, co opisano w pierwszym badaniu. Kolejną zaletą artykułu jest podkreślenie, że związki zaburzeń osobowości z postawami wobec miłości są bardziej widoczne u mężczyzn niż wśród kobiet. Warto zwrócić uwagę na to, że osoby, które cierpiały na różnego rodzaju zaburzenia osobowości, wykazują głębokie deficyty w zdolności przeżywania i doświadczania uczucia miłości. Ostatnie opisane w artykule badanie pokazuje, że jakość więzi małżeńskiej jest związana z występowaniem zaburzeń u małżonki, czy małżonka. Wyjątkami są : osobowość zależna, histrioniczna i obsesyjno – kompulsywna, w których nie widać korelacji z długością trwania małżeństwa, na co warto byłoby zwrócić uwagę w artykule.

    Należy jednak zaznaczyć, że autorka artykułu skupiła się głównie na przedstawieniu celów badań i wypływających z nich wniosków. W powyższej pracy nie znajdujemy jednak szczegółowych opisów przebiegu badań, które pozwoliłyby, na wnikliwe rozpatrzenie problemu doświadczania i postaw wobec miłości przez osoby cierpiące na zaburzenia osobowości. Nie otrzymujemy informacji o procedurze prowadzenia badań i osobach badanych. Warto byłoby przedstawić sposób prowadzenia badań korelacyjnych przy pomocy kwestionariusza Stylu Życia 05/SK, o których szerzej dowiadujemy się jedynie po przeczytaniu tekstu źródłowego. Przywołanie przykładowych odpowiedzi na pytania w kwestionariuszu, charakterystycznych dla różnego typu zaburzeń byłoby wartościowe, ponieważ pomogłoby zrozumieć sposób prowadzenia opisanych badań. Niemniej jednak należy się w pełni zgodzić ze stwierdzeniem kluczowym w artykule, że zaburzenia osobowości ograniczają zdolność ludzi do przeżywania miłości.

Zostaw komentarz