Psychologia

Starzenie się a skłonność do ryzyka

By: clry2

Czy osoby w starszym wieku są mniej, czy też bardziej skłonne do podejmowania ryzyka? W najnowszym badaniu opublikowanym na łamach Frontiers in Psychology polscy badacze analizują wpływ wieku na tolerancję ryzyka i efektywność podejmowanych decyzji. Autorzy wykorzystują laboratoryjne zadanie behawioralne, w którym wraz z wiekiem skłonność do podejmowania ryzykownych decyzji zdecydowanie maleje. Jednocześnie, osoby starsze zachowują efektywność procesów intuicyjnych (bazujących na doświadczeniach życiowych), dzięki czemu doświadczenie porażek albo sukcesów podobnie wpływa na poziom ryzyka w dalszych decyzjach podejmowanych przez osoby w obu grupach wiekowych.

Maciej Kościelniak, Klara Rydzewska i Grzegorz Sędek z Uniwersytetu SWPS przebadali kobiety z dwóch grup wiekowych: 81 w wieku 18-23 lata i 77 w wieku 65-80 lat, za pomocą ciekawego zadania Balloon Analogue Risk Task (BART). W zadaniu tym osobie badanej pokazuje się na ekranie balonik, który należy napompować do jak największych rozmiarów (im większy rozmiar balonika, tym więcej punktów się zdobywa). Osoba badana musi też podjąć decyzję kiedy przestać „dmuchać”, ponieważ balonik w każdym momencie może pęknąć. Jeśli to się stanie to w danej próbie (jednej z trzydziestu) nie otrzyma żadnego punktu. Procedura ta pozwala więc na zbadanie skłonności osoby badanej do podejmowania ryzyka.

Dodatkowo, badacze wprowadzili manipulację polegającą na tym, że 3 pierwsze serie zadania BART były zaprogramowane na odniesienie porażki (balonik pękał przy 3, 4 i 1 napompowaniu) albo sukcesu (balonik pękał na 25, 27 i 28 napompowaniu). Celem tego zabiegu było zbadanie wpływu początkowego sukcesu albo porażki na stopień ryzyka późniejszych decyzji, podejmowanych przez kobiety w różnym wieku.

Wyniki eksperymentu potwierdziły przypuszczenia badaczy. Generalnie, starsze kobiety były mniej skłonne do ryzyka i uzyskiwały mniej punktów, niż młodsze uczestniczki badania. Autorzy podają, że za bardziej zachowawcze decyzje osób starszych odpowiadają m.in. czynniki poznawcze (takie jak zmniejszająca się z wiekiem szybkość procesów myślowych, która wpływa na pogorszenie efektywności podejmowanych decyzji), ale też czynniki motywacyjne. Ich przykładem jest potrzeba domknięcia poznawczego, której wyższy poziom w starszym wieku powoduje mniejszą tolerancję na niepewność i niejednoznaczność, a tym samym obniża skłonność do podejmowania szybkich i ryzykownych decyzji.

Jednocześnie autorzy sugerują, że z wiekiem utrzymuje się wysoka efektywność automatycznych procesów, bazujących na życiowych doświadczeniach. Dzięki temu starsi dorośli, po odniesieniu początkowych porażek bądź sukcesów, są w stanie dostosować swoje strategie postępowania do dalszych warunków zadania, równie skutecznie jak osoby młodsze.

Więcej informacji:
Zdjęcie (C) clry2
Koscielniak, M., Rydzewska, K., & Sedek, G. (2016). Effects of Age and Initial Risk Perception on Balloon Analogue Risk Task: The Mediating Role of Processing Speed and Need for Cognitive Closure. Frontiers in Psychology, 7, 659. doi: 10.3389/fpsyg.2016.00659
Print Friendly

O autorze

Dominika Klimek

Naukowo: psycholog społeczny, studentka Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Zajmuje się funkcjonowaniem poznawczym osób starszych. Zawodowo: badacz, analityk biznesowy, statystyk. Prywatnie: wielbicielka gór, snowboardu, jazdy samochodem, dobrej kawy i świętego spokoju.

  • Fajnie ale to NIC nie tłumaczy! Bo o tym że osoby starsze nie są skłonne do podejmowania ryzyka wiadomo było od tysiącleci (odsyłam do Homera)!
    Problem w tym że osoby starsze zazwyczaj już nie muszą ryzykować (nie starają się zdobyć atrakcyjnego partnera, pieniędzy, władzy itp – bo albo już to mają, albo mają świadomość że „to nie dla nich”) i jest to ewolucyjnie zrozumiałe – bo geny skłonnych do ryzyka staruszków były eliminowane na skutek negatywnego wpływu takiej postawy na ich potomstwo (pozbawienie opieki dziadków, zmniejszeni zasobów materialnych itp.)
    Zachodzi tu dokładnie ten sam mechanizm co w przypadku ryzykanctwa osób młodych, tyle ze pracuje on „na wstecznym”.