Statki nie mają hamulców

Autor: Agata Kukwa

Sterowanie wielkimi statkami takimi jak tankowce, kontenerowce czy samochodowce nie jest łatwe. Dodatkowe utrudnienie stanowi fakt, że statki nie mają hamulców. Całkowite zatrzymanie trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut i nigdy nie nastąpi natychmiast. O szybkim, awaryjnym hamowaniu nie ma mowy.

Zatrzymanie statku polega na wykorzystaniu siły oporu wody oraz powietrza. Zatrzymanie w ten sposób sporego tankowca transportującego 200000 ton ropy naftowej trwałoby około 75 minut, a droga hamowania miałaby blisko 20 km długości.

Nie jest to oczywiście jedyny sposób. Szybsze zatrzymanie możliwe jest dzięki uruchomieniu wstecznej pracy silnika. Można wtedy skrócić drogę hamowania wspomnianego tankowca do 3.5 km, co potrwa około 15 minut w przypadku napędu motorowego. Przy napędzie turbinowym zatrzymanie statku będzie trwało nieco ponad 20 minut na dystansie prawie 5 kilometrów. Jednak od komendy „cała wstecz” do momentu kiedy statek zacznie faktycznie zwalniać może upłynąć kilkanaście minut, a czas ten zależy głównie od wielkości statku i rodzaju napędu.

Ze względu na brak możliwości szybkiego hamowania oraz bezpośredniej „zmiany biegu” na wsteczny, manewry w portach i stoczniach są szczególnie uciążliwe. Wyprowadzany z portu statek do transportu samochodów o długości od 160 do 200 m (tzw. samochodowiec) bez ładunku musi być holowany przez 4 holowniki. Dwa pierwsze „ciągną” go w kierunku ruchu sterując dziobem, dwa pozostałe poruszają się w kierunku przeciwnym sterując tym samym rufą. Kiedy przyspieszają statek zwalnia.  Bez holowników nie byłoby możliwości manewru ogromnym statkiem w wąskich i płytkich basenach portowych.

W sytuacjach awaryjnych hamowanie wspomaga się przez zmianę położenia płetwy sterowej tak, aby stawiała jak największy opór wodzie, raz z jednej raz z drugiej strony tak jak ryba porusza ogonem (metoda zwana fishtailing). W określonych sytuacjach przed kolizją z przeszkodą może uchronić silna zmiana kursu, która jednocześnie zmniejszy prędkość statku. Jednak w przypadku zbyt późno dostrzeżonej przeszkody nie do ominięcia szanse na „hamulec bezpieczeństwa” są niewielkie.

Więcej informacji:
Nowicki, A.  (1978). Wiedza o manewrowaniu statkami morskimi. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie.
Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Agata Kukwa

Absolwentka Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej. Magister technologii ochrony środowiska, inżynier ochrony i zarządzania środowiskiem. Obecnie doktorantka w Katedrze Informatyki Ekonomicznej na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego. Interesuje się nowymi technologiami oraz stymulowaniem działalności innowacyjnej w Polsce.