Psychologia

Za gorąco na pomaganie

Gdyby ktoś zadał nam pytanie, czy pogoda za oknem wpłynie na naszą pomocność, większość z nas uznałaby to pytanie za idiotyczne. Pogoda ma zmienić moją wrodzoną dobroć? Nigdy w życiu! A jednak…

Czynniki sytuacyjne związane z zewnętrzną aurą wpływają na nas bezsprzecznie. Można by rzecz, że psychologicznie dostrajamy się do aktualnych warunków klimatycznych – smucimy się gdy szaro na dworze i mamy lepszy nastrój, gdy świeci słońce. Potwierdzają to zresztą dane empiryczne. Jednak niewiele jest badań, które ukazywałyby moderującą rolę środowiska na faktyczne zachowanie człowieka.

Liuba Belkin z Lehigh University wraz z Maryam Kouchaki z Kellogg School of Management zademonstrowały w kilku zgrabnych badaniach, w jaki sposób temperatura otoczenia kształtuje naszą pomocność. Pierwsze badanie opierało się na analizie danych archiwalnych. Badaczki dotarły do danych, które rejestrowały zachowanie sprzedawców w sieci sklepów w Moskwie na przestrzeni kilku lat. Aby porównać zachowania w różnych temperaturach, wybrały dane z jednego miesiąca 2010 roku, gdy w Moskwie panował wyjątkowy upał (średnia temperatura w tym okresie wynosiła 34,2 stopnie Celsjusza) oraz dane z roku kolejnego, gdy temperatura w tym samym okresie nie odbiegała od normy (średnia wyniosła 26,2 stopnia). Porównanie pokazało, że w okresie upału, sprzedawczynie były mniej chętne do pomocy klientom – rzadziej pytały czy mogą w czymś pomóc, z mniejszą intensywnością słuchały klientek i mniej angażowały się w proces sprzedaży. Co interesujące, upał nie wpływał na inne zmienne, takie jak na przykład czystość sklepów.

Kolejne badania (już eksperymentalne) pozwoliły na zidentyfikowanie mechanizmu, który kryje się za zaobserwowaną zależnością. Samo wyobrażenie sobie wysokiej temperatury (Badanie 2) lub też przebywanie w pomieszczeniu o temperaturze ok. 26 stopni Celsjusza (Badanie 3) zwiększało deklarowany poziom zmęczenia badanych i redukowało odczuwanie pozytywnych emocji, które to dwa czynniki zmniejszały z kolei angażowanie się w zachowania pomocne przewidziane w obu eksperymentach.

Autorki podsumowują, że uzyskane przez nie wyniki wspierają hipotezę oszczędzania zasobów. Zgodnie z nią, człowiek jest motywowany do ekonomicznego rozdzielania własnych zasobów poznawczych i energetycznych po to, aby zabezpieczyć się przed ich brakiem w nowej sytuacji. Odczuwane zmęczenie jest sygnałem dla organizmu, że zasoby się kończą, co skutkuje ograniczaniem takich zachowań, które ograniczyć można – na przykład zachowań prospołecznych.

 

Więcej informacji:
Belkin, L. Y., Kouchaki, M. (2017). Too hot to help! Exploring the impact of ambient temperature on helping. European Journal of Social Psychology, 47, 525–538.

Zdjęcie (C) unsplash.com

Print Friendly, PDF & Email

O autorze

Aleksandra Szymków

Aleksandra Szymków-Sudziarska jest doktorem psychologii, adiunktem w katedrze psychologii społecznej sopockiego wydziału Uniwersytetu SWPS. Jest członkiem Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej, Association for Psychological Science, European Association of Experimental Social Psychology oraz Human Behavior and Evolution Society. Współtworzy Laboratorium Poznania Społecznego działające w obrębie sopockiego SWPS. Główne obszary zainteresowań badawczych to poznawcza psychologia społeczna, procesy ucieleśnionego i sytuowanego poznania, psychologia ewolucyjna.

  • Bardzo intuicyjne. Zresztą adekwatne do wszystkich przypadków w których występują ograniczone zasoby materialne (spoleczeństwa bogate chętniej przyjmują „uchodźców” niż te „na dorobku”), lub czasu (np. potrzeba szybkiej ewakuacji).