Psychologia

Zaraźliwa depresja

Autor: Anna Wirecka

Zastanawiasz się nad przyczyną swojego złego nastroju? Naukowcy na łamach czasopisma Clinical Psychological Science dowodzą, że depresyjne samopoczucie może się rozprzestrzeniać jak wirus grypy już po 3 miesiącach wspólnego mieszkania.

Jednym z czynników sprzyjających wystąpieniu depresji jest tzw. podatność poznawcza – styl poznawczy, za pomocą którego interpretujemy spotykające nas wydarzenia. Wysoka podatność poznawcza oznacza większe skłonności do ruminacji (ciągłego „przeżuwania” negatywnych myśli i emocji) oraz pesymistycznej interpretacji wydarzeń (ze szkodą dla własnej samooceny). Poziom poznawczej podatności kształtuje się już w dzieciństwie pod wpływem środowiska, uwarunkowań genetycznych i wczesnych doświadczeń. Zwiększają ją negatywne doświadczenia w kontaktach z rodzicami (np. wykorzystywanie emocjonalne), ale też z innymi ważnymi osobami w naszym dzieciństwie. Na podstawie poziomu podatności poznawczej już u dwunastoletnich dzieci można z dużą dozą prawdopodobieństwa przewidzieć ich zagrożenie depresją w dorosłym życiu. Choć to zaledwie jeden z czynników wpływających na rozwój choroby, jest jednak bardzo istotny.

Haeffel i Hames tłumaczą, że choć teoria głosi, że poziom podatności poznawczej kształtuje się we wczesnym dzieciństwie i potem nie ulega zmianom, niedawno pojawiły się sygnały, że jej poziom niekoniecznie jest odporny na wydarzenia w dorosłym życiu. W konsekwencji może ulegać wahaniom na skutek stresu, jaki towarzyszy istotnym życiowym wydarzeniom (nawet z tymi pozytywnymi wiąże się olbrzymimi poziom stresu!). Naukowcy z Uniwersytetu w Notre Dame postanowili sprawdzić, czy na kierunek tych zmian będą mieli wpływ ludzie, z którymi często przebywamy w stresujących momentach naszego życia.

Idealnym polem eksperymentów okazał się… akademik jednego z amerykańskich uniwersytetów. Dlaczego? Naukowcy argumentowali swój wybór specyfiką amerykańskich studiów. Po pierwsze, rozpoczęcie nauki w amerykańskim college’u to dla uczniów olbrzymia zmiana. To najczęściej pierwsza wyprowadzka z domu rodzinnego połączona z zupełną zmianą trybu życia i nowymi wyzwaniami. W tym stresującym i pełnym zmian okresie życia pierwszoroczni studenci na większości uniwersytetów muszą mieszkać w akademiku. Pokoje w akademikach są dwuosobowe, a współlokatorzy – przydzielani losowo. Naukowcy postanowili więc sprawdzić, czy młodzi współlokatorzy będą na siebie oddziaływać pod względem poziomu podatności poznawczej.

W badaniu wzięły udział 103 pary pierwszorocznych studentów – współlokatorów z akademika uniwersytetu jednego ze środkowo – zachodnich stanów USA. Współlokatorów przydzielano do siebie losowo, w związku z czym badani nie przyjaźnili się wcześniej. Wszyscy badani w pierwszym dniu eksperymentu wypełniali szereg kwestionariuszy mierzących ich podatność poznawczą. Kolejne pomiary przeprowadzono po trzech miesiącach, a ostatnie – pół roku od daty rozpoczęcia badania.

Wyniki pokazują, że podatność poznawcza jest zaraźliwa! Wysoki poziom podatności poznawczej jednego ze współlokatorów wpływał na podniesienie podatności drugiego. Zmiana ta dawała się wykryć zaledwie po trzech miesiącach wspólnego mieszkania. W dodatku badani, u których podatność poznawcza wzrosła na skutek przebywania ze współlokatorem po 6 miesiącach wspólnego mieszkania wykazywali niemal dwukrotnie więcej symptomów depresji niż ich koledzy, którzy trafili na bardziej optymistycznych współlokatorów.

Wyniki są interesujące z kilku różnych względów. Po pierwsze, to już kolejny raz, kiedy coś, co wydawało się stałą, niemożliwą do zmiany i wrodzoną cechą charakteru okazuje się być bardziej podatne na wydarzenia dorosłego życia niż dotychczas zakładano. Po drugie, eksperyment prowokuje do pytań o nowe, doskonalsze metody walki z depresją: być może częścią terapii powinno być otoczenie chorego ludźmi z niskim poziomem podatności poznawczej?

Więcej informacji: Haeffel, G.J., Hames, J.L. (2013). Cognitive Vulnerability to Depression Can Be Contagious, Clinical Psychological Science doi:10.1177/2167702613485075
Print Friendly

O autorze

Anna Wirecka

Absolwentka SWPS w Sopocie. Poza psychologią jej pasje to śpiew operowy i literatura. Lubi powtarzać swoje dowcipy, bo uważa, że dzięki temu ludziom utrwala się jej poczucie humoru.

  • Maciej

    generalnie to znów odkrywanie „naukowe” starych prawd – że smutas bywa zaraźliwy w towarzystwie, a najlepszą metodą na smutasa, to dać mu tyle zajęć żeby nie miał czasu i sił myśleć.

    o ale powiedzmy sobie szczerze – „podatność poznawcza” brzmi bardziej naukowo… i tylko brzmi.

  • Pingback: Zaraźliwa depresja | Psycholog()

  • Malwa

    Stres potrafi naprawde wyniszczac czlowieka, ale czasem jest motywacyjny. Jednak wiele osob sobie po prostu z nim nie radzi – tak samo jak ja. Walczylam ze stresem wiele lat, czasem lepiej, czasem gorzej, az w koncu stwierdzilam, ze musze jakos sobie pomoc. Poszukalam w internecie i wybor padl na Forstres – zawiera duza dawke melisy oraz magnez, nie uzaleznia i dziala blyskawicznie. Pomogl mi nie raz w podbramkowych sytuacjach zyciowych.