Agnieszka_lys

Co naprawdę zmieniła kampania #metoo?

Badania od lat wskazują na alarmującą skalę problemu przemocy seksualnej i molestowania seksualnego (np. Muehlenhard et al., 2017; Smith et al., 2017). Hasło „ja też” („me too”) w kontekście skali zjawiska molestowania seksualnego i przemocy seksualnej pojawiło się w przestrzeni publicznej już w 2006 roku, za sprawą czarnoskórej aktywistki Tarany Burke, jednak prawdziwy rozgłos zyskało trzy lata temu. 15 października 2017 roku amerykańska aktorka, Alyssa Milano, zamieściła na Twitterze wpis, w którym zachęcała kobiety, które doświadczyły molestowania seksualnego lub napaści seksualnej, by ujawniły swoje doświadczenia i napisały „me too” w mediach społecznościowych. W ciągu 24 godzin 4,7 milionów ludzi użyło hashtagu „me too” na Facebooku (Kunst et al., 2018), a kampania zapoczątkowała ożywioną, trwającą do dziś dyskusję na temat molestowania seksualnego i przemocy seksualnej.

Konsekwencje teorii spiskowych na temat COVID-19

Od pierwszego przypadku zachorowania na COVID-19 w Polsce minie niedługo pół roku. Nadal nie wiadomo, jak długo wirus pozostanie z nami. Część ekspertów twierdzi, że druga fala zachorowań jest nieunikniona, a niektórzy, np. belgijski wirusolog Steven van Gucht twierdzą wręcz, że już trwa.

Pandemia COVID-19 zaowocowała wieloma fakenewsami i teoriami spiskowymi dotyczącymi źródeł pochodzenia koronawirusa. W internecie bez trudu można trafić np. na pogłoski, jakoby pandemia koronawirusa była spowodowana przez nadajniki 5G lub przez celowo przygotowana przez chińskich naukowców, jako broń biologiczna. WHO, podkreślając, jak poważnym problemem są niesprawdzone informacje, twierdzi wręcz, że obecnie zmagamy się nie tylko z pandemią, ale także z „infodemią”. WHO zwraca przy tym uwagę na szkodliwość fakenewsów - np. niepoparta dowodami naukowymi informacja o tym, jakoby koronawirus miał ginąć w temperaturze wyższej, niż 27 stopni, mogła przyczynić się do tego, że niektórzy ludzie mieszkający w ciepłych krajach uznali, że zagrożenie koronawirusem ich nie dotyczy.

Jaki jest związek między niesprawdzonymi informacjami a zachowaniem ludzi w czasie pandemii?

Dlaczego wspieranie mniejszości jest ważne?

Aresztowanie transpłciowej aktywistki Margot pociągnęło za sobą protesty na terenie całego kraju. Nie wszyscy protestujący to osoby LGBT+. Dlaczego ważne jest, by osoby należące do większości wspierały członków grup mniejszościowych? W odpowiedzi na to pytanie mogą pomóc wyniki badania przeprowadzonego przez Kevina Mungera z Uniwersytetu w Nowym Jorku.

Munger, powołując się na wcześniejsze badania, zwrócił uwagę na to, że w powstawaniu uprzedzeń i dyskryminacji niebagatelną rolę odgrywają normy społeczne. Zwrócił też uwagę na to, że w internecie ludzie mogą czuć się bardziej anonimowi, niż w bezpośrednim kontakcie, co może zmniejszać opór przed umieszczaniem rasistowskich komentarzy.

O zachowaniach prospołecznych w czasie pandemii: im więcej masz, tym mniej dajesz?

Intuicyjnie mogłoby się wydawać, że osoby, które mają wysokie dochody, chętniej będą się dzielić z innymi, gdyż pozwala im na to sytuacja materialna. Tymczasem badanie na temat zachowań prospołecznych w czasie pandemii COVID-19, przeprowadzone przez Alexandrę Maftei z Uniwersytetu Aleksandra Jana Cuzy w Jassach w Rumunii wskazuje, że jest inaczej.

Według European Centre for Disease Prevention and Control od początku pandemii COVID-19 na tę chorobę zmarło ponad 700 000 osób na całym świecie, a w Polsce - 1738 osób (stan na 5 sierpnia 2020). Trudne do przecenienia są też skutki pandemii dla sytuacji ekonomicznej wielu ludzi. Ta trudna sytuacja zaowocowała różnymi działaniami prospołecznymi. Niedługo po wykryciu pierwszych przypadków COVID-19 w Polsce, powstała facebookowa grupa Widzialna Ręka, gdzie internauci oferują sobie nawzajem rozmaite formy wsparcia na czas pandemii, a niektórzy na klatkach schodowych powiesili kartki zaadresowane do sąsiadów-seniorów, z danymi kontaktowymi i propozycją zrobienia zakupów czy wyjścia z psem. Fundacja Siepomaga, w ramach zbiórki zorganizowanej z myślą o wsparciu dla polskiej służby zdrowia w czasie pandemii, do dziś zebrała niemal 30 mln złotych. Od czego zależy to, czy jesteśmy skłonni pomagać innym w tak trudnym czasie, jak trwająca nadal pandemia COVID-19? Na to pytanie postanowiła odpowiedzieć Alexandra Maftei.

Kogo bawią żarty z gejów i kobiet?

Kiedy kobiecie wolno przebywać poza kuchnią? Kiedy w kuchni schnie podłoga. Dlaczego Bóg stworzył najpierw mężczyznę? Bo musiał zacząć od zera. Dlaczego Mojżesz przeprowadził Żydów przez morze? Bo wstydził się przez miasto. Te żarty to przykłady humoru dyskredytującego (ang. disparagement humor) - humoru wymierzonego w określone grupy społeczne, mającego ukazać ich rzekomą niższość. Skąd się bierze popularność tego rodzaju żartów?

Psychologowie społeczni (np. Abrams, Bippus i McGaughey, 2015) twierdzą, że wyśmiewanie się z członków innych grup społecznych może pełnić funkcję obronną przed zagrożeniem własnej tożsamości. Badacze z Uniwersytetu Północnej Karoliny O’Connor, Ford i Banos (2017) postanowili sprawdzić, czy żarty wyśmiewające kobiety oraz gejów mogą służyć mężczyznom do wzmacniania własnej, męskiej tożsamości. Badanie opiera się na teorii zagrożonej męskości, według której męskość w społeczeństwie jest definiowana jako dopasowanie do tradycyjnej męskiej roli, jest ona zatem regularnie wystawiana na rozmaite próby. Ta trójka badaczy odwołując się do badań, które pokazywały, że zagrożona męskość pozwala przewidzieć molestowanie seksualne kobiet oraz akceptację dyskryminacji homoseksualnych mężczyzn, przeprowadzili dwa eksperymenty on-line. W pierwszym z nich wzięło udział 166 heteroseksualnych mężczyzn. Uczestnicy badania wypełnili kwestionariusze dotyczące postaw wobec gejów i kobiet oraz kwestionariusz dotyczący przekonań związanych z męskością jako czymś niestałym i zależnym od wpływów społecznych. Następnie wypełnili kwestionariusz osobowości, który w rzeczywistości był manipulacją eksperymentalną. Mężczyźni z grupy eksperymentalnej otrzymali informację zwrotną, której celem było wzbudzenie zagrożenia ich męskiej tożsamości - dowiedzieli się oni bowiem, że ich osobowość jest raczej kobieca, niż męska. Mężczyźni z grupy kontrolnej nie otrzymali żadnej informacji zwrotnej. Następnie badanym przedstawiono żarty dotyczące różnych grup społecznych (kobiet, gejów i muzułmanów) oraz żarty o neutralnej treści. Badani mężczyźni mieli za zadanie wcielić się w rolę pracowników serwisu streamingowego specjalizującego się w komediach i ocenić, jak bardzo bawią ich te żarty. Okazało się, że żarty z gejów i kobiet dużo bardziej bawiły mężczyzn, którzy otrzymali informację zwrotną kwestionującą ich męskość, niż tych, którzy nie otrzymali takiej informacji. Nie wszyscy mężczyźni okazali się jednak podatni na ten efekt - wystąpił on tylko u tych mężczyzn, którzy pojmowali męskość jako coś niestałego i podatnego na wpływy.

Chłopaki nie płaczą? A może czasami powinni?

Wyniki sondażu OKO.Press na temat tego, czego boją się współcześni Polacy wskazują, że 18% kobiet i 31% mężczyzn w wieku 18-39 lat boi się „ideologii gender i ruchów LGBT”. Choć gender studies to obszar badawczy zajmujący się społecznymi i kulturowymi aspektami płci, według prawicowych publicystów gender studies to przykrywka dla niebezpiecznej ideologii, mającej na celu zniszczenie tradycyjnych wartości. Według raportu opublikowanego przez Centrum Badań nad Uprzedzeniami wiara w spisek związany z “ideologią gender” jest powiązana z kolektywnym narcyzmem katolickim - silną identyfikacją ze społecznością katolicką, połączoną z przekonaniem o jej wyższości i doskonałości. Skąd jednak tak częsty lęk przed “ideologią gender” właśnie u mężczyzn?

Skąd się bierze niechęć do osób transpłciowych?

Ostatnio w polskim życiu publicznym pojawiło się wiele nienawistnych wypowiedzi pod adresem osób LGBT, jednak problem uprzedzeń wobec tych osób znany jest od dawna. Raport wydany w 2016 roku przez Kampanię Przeciw Homofobii pokazał niepokojącą skalę problemu przestępstw motywowanych homofobią i transfobią. Okazało się, że szczególnie narażone na tego rodzaju przestępstwa są osoby transpłciowe - aż 48% z nich ma takie doświadczenia. A co nauka mówi na temat źródeł niechęci wobec osób transpłciowych? Badania wskazują, że związek z tym zjawiskiem może mieć pogląd zwany esencjalizmem biologicznym.

Seksizm szkodzi nie tylko kobietom

Trzy dni temu Rada Europy przyjęła międzynarodową definicję seksizmu. Według niej seksizm to “każde działanie, gest, wizualna reprezentacja, wypowiedź ustna lub pisemna, praktyka lub postępowanie oparte na przekonaniu, że osoba lub grupa osób jest gorsza z powodu swojej płci, występujące w sferze publicznej lub prywatnej, online i offline”. Jak widać, definicja ta nie określa płci osoby będącej obiektem seksizmu. O seksizmie mówi się najczęściej w kontekście seksizmu wobec kobiet, psychologowie społeczni zwracają jednak uwagę, że ofiarami seksizmu bywają także mężczyźni.

Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane. O konsekwencjach seksizmu dobrotliwego.

Słowo „seksizm” zostało po raz pierwszy użyte w latach 60-tych XX wieku przez Pauline Leet, profesorkę języka angielskiego, w wystąpieniu konferencyjnym, w którym odniosła się ona do kwestii wykluczania kobiet z antologii poetyckich. Użyła ona tego pojęcia jako pojęcia analogicznego do rasizmu. Seksizm najprościej można zdefiniować jako uprzedzenie ze względu na płeć.

Uprzedzenia najczęściej kojarzą się z negatywnym stosunkiem do jakiejś grupy, jednak dwoje amerykańskich psychologów społecznych, Peter Glick i Susan Fiske (1996), zwrócili uwagę, że niektóre popularne przekonania na temat kobiet i mężczyzn nie są jednoznacznie negatywne. Obserwacja ta zainspirowała ich do stworzenia teorii seksizmu ambiwalentnego. Teoria ta opiera się na podziale na dwa rodzaje seksizmu - wrogi oraz dobrotliwy. Seksizm wrogi jest oparty na jednoznacznie negatywnym nastawieniu do płci przeciwnej, podczas, gdy seksizm dobrotliwy jest konsekwencją przekonań, które mogą być uważane za pozytywne. Seksizm dobrotliwy wobec kobiet opiera się na postrzeganiu kobiet jako bezradnych i wymagających opieki, jako lepszych od mężczyzn ze względu na cechy moralnościowe (np. wrażliwość moralną), a także na nacisku na związek z kobietą jako konieczny warunek szczęścia mężczyzny.

Kobiety nie są tylko ofiarami przemocy seksualnej

Dzięki #metoo coraz więcej mówi się o przemocy seksualnej. Według badania przeprowadzonego przez fundację Ster, ponad 20% polskich kobiet doświadczyło zgwałcenia. Warto jednak mieć na uwadze, że ofiarami przemocy seksualnej bywają także mężczyźni, a sprawczyniami kobiety. Według amerykańskiego badania przeprowadzonego na ponad 40 000 mężczyzn, ponad 10% z nich doświadczyło w ciągu życia jakiejś formy przemocy seksualnej. Sprawcami byli zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Wśród sprawców zgwałceń na mężczyznach kobiety stanowiły 9,5%, ale np. wśród sprawców zmuszenia do penetracji aż 78,5%.