Jacek Buczny

Jacek Buczny

Jacek Buczny jest psychologiem, adiunktem w Szkole Wyższej Psychologii społecznej w Sopocie. Zajmuje się głównie psychologią motywacji i samokontrolą. Jego poszukiwania koncentrują się również wokół metodologii, statystyki i filozofii nauki.

PSYCHOLOGIA

Jak dbać o racjonalność w myśleniu?

jacek · 18 stycznia 2014

Wyczerpanie samokontroli niezbędnej do prawidłowego działania następuje wtedy, gdy człowiek stara się hamować własne reakcje. Może następować to wtedy, gdy staramy się panować nad własnymi emocjami, potrzebami, czy impulsami. Skutkiem wytężonego wysiłku jest tymczasowa utrata zasobów samokontroli, które mogą być odzyskane przez odpoczynek, jedzenie czy myślenie o ludziach, którzy mimo obiektywnych trudności byli w stanie osiągnąć sukces.

Zespół profesora Baumeistera (2010) zajął się kontrowersyjną koncepcją, według której podejmowanie decyzji również prowadzi do wyczerpania zasobów samokontroli. Kontrowersja polega na tym, że według zespołu Arlena Mollera (2006) wybór sam w sobie nie wyczerpuje zasobów. Zasoby te są wyczerpywane tylko wtedy, gdy człowiek podejmuje decyzje w sytuacji przymusu, a nie są wyczerpywane, gdy decyzja jest autonomiczna. Zespół Baumeistera wskazał natomiast dodatkowe czynniki warunkujące to, kiedy podejmowanie decyzji prowadzi do wyczerpania zasobów. Badali oni wpływ charakterystyki produktów na wyczerpanie zasobów. Wykazano, że produkty, które wzbudzały więcej trudności w oszacowaniu ich jakości i ceny (high-conflict-trade off task) w porównaniu do innych produktów powodowały większe wyczerpanie niż produkty, które powodowały mniej trudności (low-conflict-trade off task). Pokazano także, że konsumenci nie są świadomi tego, że decyzje powodują więcej takich trudności prowadzą do mniej racjonalnych wyborów i wyczerpania samokontroli.

PSYCHOLOGIA

W jaki sposób pokonać wyczerpanie siły woli?

jacek · 23 stycznia 2007

Wykonanie serii zadań umysłowych, ćwiczeń fizycznych, powstrzymywanie się od reakcji na bodźce, np. opanowywanie śmiechu podczas oglądania komedii może prowadzić do wyczerpania siły woli. Zdaniem profesora Roya Baumeistera z The Florida State University proces ten zachodzi dlatego, że posiadamy ograniczone zasoby energii, którymi możemy dysponować w danym czasie - siła woli przypomina nasze mięśnie.

Holenderski zespół badaczy pod kierownictwem Carolien Martijn przeprowadził eksperyment, w którym badano warunki wyczerpywania się ego. Za pomocą złożonej procedury szukano odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób przeciwdziałać temu efektowi?

PSYCHOLOGIA

Czy władza wzmacnia siłę Twoich działań?

jacek · 8 stycznia 2007

Ana Guinote przeprowadziła serię interesujących badań nad skutkami wspomnień o sprawowanej władzy i możliwości jej sprawowania w przyszłości w procesie osiągania celu. Okazało się, że przypomnienie sobie, że posiadało się kiedyś władzę nad innymi ludźmi sprawiało, że badani byli nastawieni na realizację celów i deklarowali, że szybciej podejmują się działań zmierzających do spełnienia wymagań, zobowiązań, jak celów, które sami sobie wyznaczyli.

Osoby, które przypominały sobie sytuację, w której podlegały władzy innej osoby bądź grupy deklarowały, że zazwyczaj trwonią czas na dodatkowe decyzje, które odraczają rozpoczęcie działania prowadzącego wprost do realizacji zamierzeń (w języku psychologicznych to motywacyjne zjawisko często określa się mianem “implementacji intencji”).

NEUROBIOLOGIA

Fenomen poznawania ludzkiej twarzy

jacek · 22 stycznia 2005

Badania naukowe wskazują, że ludzka twarz jest bardzo często doświadczanym bodźcem społecznym. Ponadto zdolność do jej identyfikacji ujawnia się u człowieka bardzo wcześniej - już trzymiesięczne dzieci potrafią identyfikować ludzką twarz (Bank, Salapatek, 1983). Z ewolucyjnego punktu widzenia zdolność odróżniania twarzy matki od innych pozwala na rozróżnienie zagrożenia od bezpieczeństwa gwarantowanego przez matkę (Dolata, 2001). Obok dowodów płynących z psychologii rozwojowej są jeszcze dane związane z działaniem pamięci. Dolata (2001) pokazuje, że ludzie bardzo dobrze pamiętają twarze poznanych osób. Jeśli kontakt z daną osobą nie był utrzymywany przez 40 lat, to szansa rozpoznania jej twarzy wśród obcych wizerunków jest jak siedem do dziesięciu. Stosunek ten zmienia się, gdy bada się o odstęp trzydziestoletni - wtedy w dziewięciu na dziesięć przypadków nie mylimy się i wskazujemy znaną twarz.

PSYCHOLOGIA

Wyobraźnia na usługach reklamy

jacek · 2 stycznia 2005

Reklamy mają na celu skłonić konsumenta do wyboru produktu i jego kupna. Twórcy reklam posługują się rozmaitymi środkami oddziaływania. Ich praca kształtowana jest przez środki przekazu reklamowego. Telewizja umożliwia stworzenie sugestywnej reklamy, gdyż przekaz jest dynamiczny, a tym samym tworzy świat bardzo bliski rzeczywistości - pełny doznań wizualnych, dotykowych i smakowych.

Amerykańskie badaczki Jennifer Escalas i Mary Luce próbowały sprawdzić, co może wpływać na siłę oddziaływania reklamy. Poszukiwały takiego procesu umysłowego, którym z pewną swobodą można kierować, w celu zbudowania efektywnej reklamy. Zwróciły uwagą na działanie wyobraźni. W swoich eksperymentach badały symulacje mentalne. Zjawiska te podzieliły na dwa rodzaje: symulację procesu (ang. process-focused) i symulację wyniku (ang. outcome). Pierwszy z nich to umysłowa reprezentacja drogi (postępowania, dążenia) skierowanej na osiągnięcie celu. Natomiast drugi rodzaj to reprezentacja wyniku konkretnego działania nakierowanego na cel.