PSYCHOLOGIALilianna Kostrzanowska · 15 stycznia 2017
Czy zdarzyło Ci się kiedyś popełnić gafę? Może potknąłeś się na ulicy pełnej ludzi? Może w trakcie pogrzebu zacząłeś się histerycznie śmiać albo wypaplałeś czyjś problem? Albo … Scenariuszy jest milion pięćset. Może zrobiłeś byk ortograficzny, pisząc tytuł artykułu naukowego w Internecie? Założę się, że wiesz, co taka osoba może czuć.
Prawdopodobnie i Ty, i ja czujemy zażenowanie (ang. embarrassement). Po co nam ta emocja? Cóż, Darwin zastanawiał się nad tym, ale jemu nie udało się odkryć, dlaczego oblewanie się rumieńcem ma czemukolwiek służyć. Nie pomaga w leczeniu raka, rozwiązywaniu równań różniczkowych i nie przepędzimy nim cząsteczek smogu. Trochę to trwało, zanim badacze: Dacher Keltner i Cameron Anderson z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley zaproponowali zupełnie nowe ujęcie tego zjawiska. Zanim przejdziemy do samej specyfiki zażenowania, poznamy ogólne ramy ich sposobu rozumienia emocji.
BIOLOGIALilianna Kostrzanowska · 23 stycznia 2016
Borelioza to kleszcze, to zapalenie stawów, to ciągłe zmęczenie - co ma borelioza do psychologii? A jednak. Wiele osób cierpiących na boreliozę zanim otrzyma prawidłową diagnozę, jest kierowanych do psychologa lub psychiatry. Co powinniśmy wiedzieć o psychologicznym aspekcie boreliozy? Profesor Holly Westervelt i grupa badawcza pracująca pod kierownictwem Kaplan zgromadzili wnioski z badań neuropsychologicznych i psychologicznych osób chorych na boreliozę.
Znaj swojego wroga
Borelioza jest infekcją bakteryjną dystrybuowaną przez kleszcze. Wszystkie kleszcze "gryzą" (są krwiożerne), ale nie wszystkie kleszcze zarażają boreliozą. Winne są krętki borrelia burgdorferi przekazywane człowiekowi przez zainfekowanego kleszcza. W literaturze krąży opinia, że aby doszło do transmisji borreli, kleszcz musi pozostać w skórze przez 24-48 godziny. Niestety, opinia ta powoli staje się mitem - wyniki badań donoszą o czasie krótszym niż 16 godzin. Z krwiobiegu mogą dostać się do każdego miejsca. Między innymi, przechodzą przez barierę krew-mózg. Choć typowym objawem jest rumień czy bóle stawów, to pewnym zaskoczeniem są wyniki kilku badań wskazujące na związek między boreliozą a występowaniem demencji oraz chorób demielinizacyjnych przypominających stwardnienie rozsiane, afazji (utrata zdolności do mowy) oraz udaru.Badania pokazały, że osoby chore na boreliozę gorzej wypadają w testach mierzących płynność słowną oraz różnych testach pamięci, w tym w teście mierzącym przypominanie słów. Westervelt pisze, że osoby chore na boreliozę obok problemów somatycznych w gabinecie psychologicznym często zgłaszają chroniczne zmęczenie, bóle głowy, problemy ze znalezieniem słów czy zaburzenia pamięci krótkotrwałej. Te objawy przypominają depresję, którą często sygnalizują osoba chora na boreliozę. Ale zaburzenia pamięci występujące w tej chorobie nie dają się wytłumaczyć jedynie afektywnymi powodami, więc leczenie depresji u osoby chorej na boreliozę nie przyniesie sukcesu. Przyczyny depresji wywołanej przez boreliozę leżą gdzie indziej.
PSYCHOLOGIALilianna Kostrzanowska · 30 stycznia 2016
“Wiesz co” - zaczęła znajoma na mój wniosek, że może za długo przesiaduje na Facebooku - “ale ja w ten sposób mam kontakt ze swoimi znajomymi z Polski i mogę dzielić się tym, co u mniej się dzieje na co dzień.” W zasadzie nie było nic więcej do powiedzenia. Ludzie używają Facebooka (FB) z różnych powodów, ale bardzo ogólnie te powody można spiąć klamrą “powodów społecznych” (Nadkami, Hoffman, 2012). Psychologów zastanawia fenomen portali społecznościowych, które z racji natury rzeczy nie dostarczają dotyku czy wymiany spojrzeń. Mimo tego, bardzo wiele osób posiada aktywne konta. Znamy jednak bardzo ciekawe badania, które wykazują istnieje dwukierunkowego procesu rządzącego dążeniem do fejsbukowania, jak i ciągłym pozostawaniem w nim.
PSYCHOLOGIALilianna Kostrzanowska · 3 stycznia 2016
Pamięć roboczą (working memory, WM) definiuje się jako jednoczesne przechowywanie i przetwarzanie informacji. Jest to jeden z tych procesów poznawczych, który jest zaangażowany w praktycznie każdą aktywność człowieka - od sięgania po jabłko przez pisanie artykułów do jeszcze bardziej złożonych czynności. Jest nam potrzebna, aby funkcjonować w otaczającym świecie. Pamięć roboczą można opisywać na różnych wymiarach, jednym z nich jest jej pojemność, czyli zdolność do utrzymywania w aktywnym stanie i manipulowania informacjami. Wiemy, że może jej nam brakować, ale czy może jej być zbyt wiele?
PSYCHOLOGIALilianna Kostrzanowska · 25 stycznia 2013
Widzisz las czy pojedyncze drzewa? Jeśli odpowiedziałeś las, prawdopodobnie jesteś globalistą, którego interesuje całość, tło. Jeśli drzewa, pewnie posługujesz się myśleniem analitycznym, przywiązujesz wagę do detali, z sytuacji wyodrębniasz pojedyncze elementy. Okazuje się, że globalny lub analityczny styl myślenia nie jest niezmienny. Naukowcy na łamach magazynu PLoS ONE pokazują, że religia może modyfikować nasze postrzeganie!
Postrzeganie świata jest aktywnym procesem – twierdzą Lorenza Colzato, Wery van der Wildenberg oraz Bernhard Hommel z uniwersytetów w Holandii. Jak piszą badacze, nie obserwujemy biernie otoczenia, ale czynnie eksplorujemy jego elementy, poznajemy cechy, abstrahujemy właściwości. Jedną z różnic indywidualnych jest to, czy człowiek skupia uwagę na cechach obiektu, czy próbuje dostrzec go w kontekście. Innymi słowy, czy jego styl poznawczy jest analityczny (przywiązujący wagę do szczegółów), czy holistyczny (zależny od kontekstu, tła). Osoby o umyśle bardziej analitycznym szybko wyodrębniają szczegóły z tła, np. dostrzegają pojedyncze drzewa, tam gdzie jest las. Osoby po drugiej stronie bieguna – obdarzone umysłem bardziej holistycznym – widzą obraz całościowo, niejako z lotu ptaka, np. widzą las złożony z dużej ilości drzew.
PSYCHOLOGIALilianna Kostrzanowska · 3 stycznia 2013
Czy Twoi rodzice wypraszali Cię z pokoju podczas „Seksmisji”? Czy zdaniem Twojej babci czytanie rubryk „Mój pierwszy raz” i „Wypowiedz się” w Bravo ma zły wpływ na nastolatków? Analiza badań opublikowana w Developmental Psychology pokazała, że wbrew powszechnej opinii, ekspozycja na treści erotyczne nie przyspiesza wieku inicjacji seksualnej.
W filmach, reklamach, magazynach, tekstach piosenek można dostrzec ogrom przekazu o charakterze erotycznym. Doniesienia naukowe pokazują, że seks w różnej postaci (jako temat rozmów, namiętne pocałunki, intymny dotyk, jawny seksualny stosunek) pojawia się w 70% wszystkich telewizyjnych programów. Czy narażenie na tematykę seksualną zwiększa prawdopodobieństwo wcześniejszej inicjacji wśród nastolatków? Psychologowie poświęcają uwagę tej sprawie już od pewnego czasu. Są dwa główne powody, dla których wpływ „przeseksualizowania” mediów na dzisiejszą młodzież jest wart wysiłku. Po pierwsze, młodym ludziom telewizor towarzyszy każdego dnia. Wyniki badań Robertsa (2009) pokazują, że przeciętny nastolatek ma kontakt z mediami przez 6-8 godzin dziennie. Po drugie, jak bez problemu młodzi ludzie chwytają pilota, tak niechętnie sięgają po środki antykoncepcyjne, narażając się na niechcianą ciążę, a także choroby przenoszone drogą płciową (Brown i in., 2006).
PSYCHOLOGIALilianna Kostrzanowska · 14 stycznia 2013
Czy Afroamerykanie częściej korzystają z Facebooka? Czy to, co robimy na Fb, jest uzależnione od płci? Reynol Junco z Purdue University w Stanach Zjednoczonych analizuje różnice w korzystaniu z tego popularnego medium.
“Nie korzystasz z Facebooka? Nie istniejesz.” - głosi nowe przysłowie młodych. Badania przeprowadzone przez EDUCAUSE Center for Applied Research ujawniają się, że ta wszechobecność nie jest złudzeniem – 90% studentów korzysta z tego serwisu, a 58% wchodzi tam kilka razy dziennie. Studenci regularnie korzystający z Facebooka raportują spędzanie na portalu średnio 1 godziny i 40 minut dziennie.
