Marta Wrońska

Nie oceniaj pomysłu… po płci!

Wyobraź sobie twórczego geniusza. Sypie pomysłami z rękawa, myśli niezależnie, postępuje oryginalnie i nietypowo. A teraz zastanów się: wyobrażasz sobie kobietę czy mężczyznę? Kobiety niemal równie często jak mężczyźni poświęcają się karierze zawodowej, jednak mężczyźni zajmują większość stanowisk kierowniczych. Czy nierówność płci odbija się także na kreatywności? Amerykańscy naukowcy na łamach Psychological Science donoszą, że pomysły kobiet oceniamy gorzej od pomysłów mężczyzn.

Zgubiłeś klucze do domu? Zapomniałeś zapakować ładowarki do telefonu na wyjazd? Pomysłowość uratuje Cię w niejednej sytuacji, a w wielu przypadkach sprawi radość i satysfakcję. Myślenie twórcze przydaje się w różnych zawodach, pracodawcy często wymieniają je jako jedną z najbardziej pożądanych umiejętności u pracownika. Twórczość nie kończy się jednak na samym wymyśleniu nowej idei. Dalszy los pomysłu zależy od oceny środowiska: partnera, szefa, współpracowników, a także od umiejętności przekonania innych do swojej wizji. Czy stereotypowe postrzeganie płci wpływa na to, jak oceniamy wytwory kobiet i mężczyzn?

Uwierz w naukę!

W obliczu zagrożenia religia może odgrywać ważną rolę. Wyznawane przez nas wartości duchowe pozwalają nam poczuć się bezpieczniej, zrozumieć świat i zbudować bliskie więzi z innymi. Czy wiara w naukę może czynić podobne cuda? Zgodnie z wynikami badań psychologów z Oxfordu i Yale stres sprawia, że bardziej wierzymy w dorobek nauki!

Przypomnij sobie ostatni raz, kiedy ważne wydarzenie miało zadecydować o Twoich losach. Może to był trudny egzamin, a może spotkanie biznesowe z nowym klientem? Jakie uczucia towarzyszyły ci w takiej sytuacji i co dodawało ci otuchy? Jeśli jesteś osobą religijną, to pewnie wiara pomogła ci przezwyciężyć lęk w tych decydujących momentach. Jednak jeśli zaprzeczasz istnieniu nadprzyrodzonych mocy, to w co wierzysz w stresujących chwilach?

Dlaczego kochamy psy a jemy świnie?

https://www.youtube.com/watch?v=TrSL5MlDzNM Czy na samą myśl o aromatycznej pieczeni albo soczystym steku twoje kubki smakowe ochoczo budzą się z zimowego snu? Oprócz czerpania ogromnej przyjemności z jedzenia mięsa, najprawdopodobniej należysz jednocześnie do szerokiego grona posiadaczy psów lub kotów. Nawet jeśli nie, to zapewne los zwierząt nie jest ci obojętny. Faktem jest, że jedzenie mięsa nieuchronnie wiąże się z cierpieniem zwierząt, lecz większość z nas regularnie je zjada. Paradoks mięsożercy? Naukowcy wyjaśniają tę zagadkę na łamach Personality and Social Psychology Bulletin.

Czarno-biała moralność

W baśniach świat jest czarno-biały, kiedy dojrzewamy w naszym życiu pojawia się więcej odcieni szarości. Na ile sam widok kontrastującej czerni i bieli wpływa na ocenę niemoralnych czynów?

Theodora Zarkadi i Simone Schnall z University of Cambridge prosili internautów o ocenę postępowania fikcyjnego bohatera Heinza. Jego żona umierała na raka, a mężczyzny nie było stać na zakup lekarstwa. Desperat ukradł więc lek, aby uratować życie ukochanej. Badacze prezentowali historię na jednolitym szarym tle lub po środku czarno-białej szachownicy. „Moralnie wątpliwy czyn oceniany był bardziej skrajnie, gdy historia była prezentowana na czarno-białej szachownicy” – piszą badacze na łamach „Journal of Experimental Social Psychology”. Podsumowując, wizualny kontrast wyzwala w nas czarno-białe myślenie rodem z dziecięcych bajek!

Chcesz być twórczy? Nie bój się odrzucenia!

Wielcy artyści i sławni wynalazcy wyłamują się z ogólnie przyjętych zasad życia społecznego. Za swój nonkonformizm często płacą wykluczeniem społecznym. Czy odrzucenie może sprzyjać tworzeniu nowych idei? Zgodnie z wynikami badań opublikowanymi na łamach Journal of Experimental Psychology: General odpowiedź brzmi „tak”, lecz jedynie wśród osób, które cenią niezależność.

Pamiętasz sytuację, w której wszyscy odmówili ci współpracy? A może naraziłeś się na bezwzględną krytykę i twoje rozwiązania oceniono jako bezwartościowe? Jeśli tak – doświadczyłeś odrzucenia społecznego. Gdy jesteśmy odtrąceni, często wkładamy wiele energii w odbudowanie więzi z innymi, dlatego może nam zabraknąć sił na realizację innych celów. Jednak niektórzy cenią indywidualizm bardziej niż dobre relacje. W takim wypadku odrzucenie może wzmacniać upragnione uczucie odrębności. Czy wtedy łatwiej znaleźć twórcze rozwiązanie, które jest z natury niezwykłe, nietypowe i kontrowersyjne?

Siła superbohatera

W czym może tkwić sekret popularności Spidermana lub Batmana? Efektowne pościgi? Dynamiczne pojedynki? Nic z tych rzeczy! Najnowsze badania opublikowane w „Journal of Experimental Social Psychology” pokazują, że oglądanie umięśnionych superbohaterów może poprawiać zadowolenie z muskulatury, a nawet zwiększać fizyczną siłę mężczyzn!

Ariana Young z University at Buffalo przeprowadziła wśród studentów ankietę dotyczącą Spidermana i Batmana. Pytała mężczyzn, na ile lubią wymienione postaci oraz jak dużo wiedzą na ich temat. Do udziału w dalszym etapie badania zaprosiła jedynie fanów i antyfanów bohaterów. Uczestnicy proszeni byli o ocenę swojej muskulatury, a następnie przez minutę oglądali wizerunek Spidermana lub Batmana. Wyświetlano je w jednej z dwóch wersji: umięśnionej lub pozbawionej widocznych mięśni. Na koniec studenci odpowiadali na pytania związane z zadowoleniem z własnego ciała. W eksperymencie zastosowano jeszcze jeden wskaźnik: fizyczną siłę mężczyzn, mierzoną poprzez ściśnięcie dłonią siłomierza.

Nie myśl o pieniądzach

Gdy przeliczymy czas na pieniądze, każda minuta staje się cenna. Łatwo wtedy o zniecierpliwienie, a trudno o chwile beztroskiego relaksu. Jak temu zapobiec?

Sanford DeVoe i Julian House poprosili grupę osób o obliczenie swojego średniego dochodu na godzinę. Pozostali badani podawali jedynie wysokość swoich zarobków i szacowali czas poświęcany pracy. Następnie wszyscy mogli się odprężyć, surfując po Internecie lub słuchając muzyki. Jak się okazało, osoby wiążące upływ czasu z pieniędzmi podczas wykonywania odprężających czynności szybciej się niecierpliwiły. „Myślenie o czasie w kontekście pieniędzy uniemożliwia czerpanie szczęścia z zajęć nieprzynoszących dochodu” – tłumaczą naukowcy. „Co ważne, efekt niecierpliwości znikał, gdy badanym zapłacono za poświęcony czas. Najlepsza rada: jeśli chcesz przeżyć szczęśliwe chwile, nie myśl o pieniądzach!”

Na twórczej fali

Twórcze myślenie ma związek z płynnymi ruchami ciała - dowiedli naukowcy z uniwersytetów Tufts i Stanforda.  Im więcej pomysłów przyjdzie nam do głowy, tym lepiej, bo wśród wielu rozwiązań możemy znaleźć jedno wartościowe. Dlatego myślenie twórcze kojarzy się często z „płynnością generowania pomysłów”. W serii eksperymentów Michael Slepian i Nalini Ambady dowiedli, że poczucie płynności może płynąć z ciała.

Aby tego dowieść, psychologowie podzielili osoby badane na dwie grupy. Połowa badanych kreśliła ręką w powietrzu „ósemki” o zaokrąglonym kształcie, pozostali  - „ósemki” kanciaste. Następnie proszono uczestników m.in. o wyliczenie jak największej liczby oryginalnych zastosowań gazety.

Po czym poznasz swoje dzieło?

Wielu artystów i sportowców wkłada ogromny wysiłek w przygotowanie się do publicznego zaprezentowania efektów swojej pracy. W toku takich przygotowań skupiają uwagę na swoich wcześniejszych wykonaniach, aby na ich podstawie osiągnąć lepszy wynik w kolejnych zawodach. Czy dzięki takiej wzmożonej samoświadomości muzycy potrafią lepiej rozpoznawać wyniki własnej pracy? Na to pytanie odpowiadają naukowcy na łamach Psychological Science.

Liczne badania dowodzą, że potrafimy rozpoznać własną sylwetkę ciała pośród innych niewyraźnych postaci chodzących na filmie. Inne eksperymenty wykazały, że badani potrafią lepiej przewidzieć miejsce trafienia rzutki, gdy obserwują własne ruchy, niż gdy przyglądają się ruchom innych. Ludzie potrafią nawet zidentyfikować odgłosy własnego klaskania, kierując się jedynie częstotliwością i wzorcem klaśnięć.

Twórcza mowa ciała

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że bardziej lubisz osoby, które naśladują Twoje gesty podczas rozmowy? Jak się okazuje, mimikra wpływa nie tylko na naszą postawę wobec partnera interakcji, ale również na myślenie twórcze osoby, która jest naśladowana! Doniosłe znaczenie ma zarówno jej obecność, jak i jej brak, zgodnie z doniesieniami opublikowanymi w Journal of Experimental Social Psychology.

Myślenie twórcze jest stymulowane przez społeczne problemy i oczekiwania. Badacze długo próbowali rozwikłać tajemnicę twórczości, analizując zagadnienie z punktu widzenia osobowości i zdolności poznawczych człowieka, jednak do tej pory mało wiemy na temat społecznych wymagań sytuacji, które warunkują procesy twórcze. Tę zagadkę postanowili rozwikłać Claire Ashton-James i Tanya Chartrand z University of British Columbia w Kanadzie i Duke University w USA. Do celów swoich badań uznali, że kluczowe w aktywności twórczej są dwa rodzaje myślenia: konwergencyjne i dywergencyjne. Pierwszy rodzaj aktywności umysłowej utożsamiany jest z myśleniem zbieżnym, prowadzącym do wytworzenia jednego właściwego rozwiązania. Wiąże się ze stosowaniem szerokich kategorii myślowych i dostrzeganiem podobieństw, wzorów i relacji zachodzących pomiędzy różnymi zjawiskami. Z kolei myślenie dywergencyjne nazywane jest myśleniem rozbieżnym, ponieważ nie prowadzi do uzyskania jednej poprawnej odpowiedzi. Pomocna w tym rodzaju myślenia jest umiejętność szybkiej zmiany punktów widzenia i umysłowych kategorii. Myślenie dywergencyjne sprzyja generowaniu odległych skojarzeń. W jaki sposób zastosowanie tych dwóch rodzajów myślenia zależy od wymagań społecznych? Wcześniejsze badania dowodzą, że myślenie konwergencyjne ułatwia współpracę i organizację, natomiast dywergencyjne wpływa korzystnie na innowację i dostrzeganie problemu z różnych perspektyw. Wynika to z faktu, że ludzie wykazują tendencję do dopasowywania swoich stylów poznawczych do wymagań społecznych.