Natalia Frankowska

Dlaczego ludzie zaprzeczają zmianom klimatycznym?

Powszechnie wiadomo, że zmiany klimatu stanowią poważne zagrożenie dla ludzi, zwierząt i całego ekosystemu ziemi. Niemniej, skuteczne działania na rzecz klimatu często nie zostają przedsięwzięte. Dlaczego tak jest? Najnowsze badania dr psychologii Kirsti Jylhä z Uniwersytetu w Uppsali w Szwecji pokazują, że niektórzy mają tendencję do zaprzeczania temu problemowi.

Działania ludzi mają najistotniejszy wpływ na klimat panujący na Ziemi. Niestety wiele osób nie chce zaakceptować takiego wniosku i zapewnia, że istnieje wiele sprzecznych informacji na temat zachodzących zmian klimatycznych, które uniemożliwiają wprowadzenie skutecznych zmian. Okazuje się, że są ludzie bardziej podatni na te sprzeczności. Wcześniejsze badania wykazały, że najczęściej zmianom klimatycznym zaprzeczają osoby o konserwatywnych poglądach politycznych. Doktor Jylhä zbadała ten problem bardziej szczegółowo. Jej badania obejmowały ideologiczne i osobowościowe zmienne a także ich współwystępowanie z ideologią polityczną i ich ewentualny związek z zaprzeczeniem zmianom klimatycznym. Wyniki pokazały, że zaprzeczenie zmianom klimatu współwystępuje nie tylko z orientacją polityczną, ale także autorytaryzmem i niechęcią do zmian oraz z niską otwartością na doświadczenia, predyspozycją do unikania negatywnych emocji, a także z płcią męską. Co ważne, jedna zmienna – orientacja na dominację społeczną wyjaśniała wszystkie te związki całkowicie.

Jaki chłam, taki kram!

Następnym razem, kiedy będziesz narzekać na sieć komórkową lub kablówkę – nie personalizuj swoich pretensji do przedstawiciela firmy. Jak udowadniają badania taka strategia wylewania żali jest nieproduktywna - może cię kosztować jeszcze większym obniżeniem poziomu jakości usługi.

Nowe badania opublikowane na łamach „Journal of Applied Psychology" autorstwa doktora Davida Walkera z University of British Columbia pokazują, że to, w jaki sposób swoje pretensje kierujesz do pracownika firmy świadczącej Ci usługi, może determinować przyszłą jakość otrzymywanych usług. Na przykład, osobiście kierowany komunikat: „Twój produkt jest śmieciem” zamiast „Ten produkt jest śmieciem”, może wywołać negatywne reakcje pracowników serwisu i jeszcze gorszą usługę w przyszłości. Aby udowodnić tę tezę badacze przeanalizowali 36 godzin rozmów telefonicznych pomiędzy konsumentami a biurem obsługi klienta kilku firm świadczących usługi telekomunikacyjne. Okazało się, że w ponad 80% rozmów konsumenci wykazywali się werbalną agresją wobec usługodawcy. Kiedy rozmowy były generalnie agresywne, mniej niż 5% rozmów była opatrzona złośliwym komentarzem lub podniesionym głosem pracownika, ale kiedy konsument personalizował pretensje używając zwrotów „Ty”, czy „Twoje”, to negatywne odpowiedzi pracownika stanowiły aż 35% rozmów.

Czy cena wina wpływa na odczuwany smak?

Czy tanie wino może smakować tak, jakby było z najwyższej półki? Tak, jeśli konsument będzie wierzył, że wino, które właśnie pije, jest drogie. Doktor Hilke Plassmann z INSEAD oraz Bernd Weber z Uniwersytetu w Bonn odkryli, że przekonanie na temat tego, jakie wino pijemy, może zmienić reakcję mózgową na jego smaku

W jednym z eksperymentów badacze poprosili uczestników o ocenę smaku pięciu rodzajów win w różnych cenach (90, 45, 35, 10 i 5 dolarów). Podczas degustacji mózgi wszystkich uczestników skanowane były przy użyciu neuroobrazowania MRI. W rzeczywistości badani spożywali tylko trzy rodzaje win w dwóch różnych cenach (wysokiej i niskiej). Okazało się, że wiedza na temat ceny wina w istotny sposób wpłynęła na ocenę ich smaku: im droższe, tym lepiej smakowało! Co więcej efekt ten można było zaobserwować również w reakcji mózgowej - „Kiedy coś nam bardziej smakuje, w mózgu aktywizuje się tzw. układ nagrody, co zaobserwowaliśmy u badanych wtedy, gdy smakowali tanich win, myśląc, że próbują tych drogich. Uzyskane wyniki to dowód na to, że przekonanie może wpływać na rzeczywisty odbiór, a nie jedynie interpretację smaku” – podsumowują badacze na łamach „Journal of Marketing Research”.

Jak dwie połówki jabłka?

Myślenie o miłości za pomocą metafor – przeznaczenia lub odnajdywania drugiej połowy - sprawia, że ludzie częściej bywają swoją miłością rozczarowani - piszą na łamach Journal of Experimental Social Psychology Spike Lee i Nicholas Schwarz, psycholodzy z University of Toronto i University of Michigan.

W przeprowadzonym przez nich eksperymencie połowa uczestników czytała tekst, który przekonywał, że miłość to jedność z drugą osobą, a połowa, że miłość to wspólna podróż. Następnie badani przypominali sobie sytuację konfliktu z partnerem lub dowolna sytuacje wspólnego świętowania. Na końcu określali, w jakim stopniu są zadowoleni ze swojego związku i z życia w ogóle.

Zachować twarz

Osoby, które czują zażenowanie i wstyd, w kontaktach społecznych dosłownie próbują ukryć własną twarz - wynika z badań Ping Dong z Rotman School of Management w Toronto. Jednocześnie ich naturalną potrzebą jest podtrzymanie samooceny zagrożonej przez żenujące wydarzenie. Dong w badaniach opublikowanych na łamach „Psychological Science” pokazuje, że mamy naturalną umiejętność łagodzenia poczucia wstydu.

Dong i jej współpracownicy poprosili część uczestników eksperymentu o przypomnienie sobie i opisanie żenującej sytuacji, a resztę o opisanie typowego dnia w szkole. Następnie wszyscy oceniali atrakcyjność różnych par okularów przeciwsłonecznych. Okazało się, że uczestnicy, którzy przypominali sobie żenujące doświadczenie, częściej wybierali duże i znacznie ciemniejsze okulary, umożliwiające im zasłonięcie twarzy.

Dlaczego nie potrafimy być obiektywni wobec przyjaciół?

Nigdy nie jesteśmy bezstronni w opiniach na temat naszych przyjaciół – to wniosek z badań profesora Daniela Leisinga i jego współpracowników z Technische Universität w Dreźnie. Jak wynika z ich ustaleń, ludzie oceniają swoich przyjaciół bardziej pozytywnie, niż zrobiłyby to obce osoby, i robią tak niezależnie od rzeczywistych osiągnięć i zachowań swoich kompanów.

Do badania naukowcy zaprosili 155 par przyjaciół. Uczestnicy najpierw oceniali cechy osobowości partnera (np. „rozmowny”) na siedmiostopniowej skali. Kilka dni później zostali zaproszeni do laboratorium, gdzie filmowano ich podczas wykonywania paru krótkich zadań. Podczas nagrania badani udzielali odpowiedzi na pytania z wiedzy ogólnej (np. „Jak wysoki jest Mount Everest?”), wcielali się w role (np. „Przekonaj sąsiada, żeby ściszył muzykę”) i opowiadali dowcipy. W ostatnim etapie uczestnicy powtórnie oceniali cechy osobowości swoich bliskich znajomych. Jednak robili to na podstawie powstałych wcześniej 90-sekundowych filmów. Dodatkowo oceniali również zupełnie nieznajome osoby. „Dzięki temu mogliśmy porównać poglądy uczestników na temat tych samych zachowań znanych i całkowicie nieznanych osób”– wyjaśnia Leising.

Nadchodzi era wielkich replikacji!

Dzisiejsza psychologia akademicka zmaga się z wieloma problemami. Problematyczne są na przykład mało liczne próby w badaniach, efekciarskie eksperymenty, w powtarzalność których trudno uwierzyć, czy też po prostu brak zaufania do wyników (Afera Stapela). Wszystko to skutkuje tendencją do relatywizowania i poddawania w wątpliwość niemalże wszystkiego, co zostaje opublikowane jako badania psychologów. Nie tylko naukowcy zadają sobie więc pytania, czy wszystkie efekty, o których wiemy, że istnieją – istnieją naprawdę? Znalezienie odpowiedzi na tak postawione pytanie badawcze jest możliwe dzięki przeprowadzeniu wielokrotnej replikacji.

Ergonomia nieuczciwości

Pracujesz przy dużym czy małym biurku? Grupa naukowców ze szkół biznesu m.in. z Harvardu, Columbii i Berkeley, odkryła, że rozmiar biurka może wpływać na zachowanie!

W eksperymentach potwierdzili, że osoby rozparte wygodnie przy dużym biurku były bardziej skłonne do oszukiwania w testach niż te, które kuliły się przy małym biureczku. W innym badaniu okazało się, że kierowcy, którzy mogli rozsiąść się w prowadzonym przez siebie samochodzie, jeździli szybciej i częściej łamali zasady niż ci, którzy nie mieli tyle swobody.

Zamknij menu przed posiłkiem!

Psychologowie Yangjie Gu, Simona Botti i David Faro z London Business School postanowili sprawdzić, kiedy jesteśmy najbardziej zadowoleni z rzeczy, którą kupiliśmy. 154 uczestników eksperymentu proszono o wybór i degustację jednej pozycji z karty dań. Dodatkowo połowę z nich poproszono o zamknięcie menu przed jedzeniem. Reszta mogła swobodnie czytać ofertę. Następnie wszyscy oceniali spożyty posiłek. Okazało się, że konsumentom, którzy zamknęli menu, jedzenie smakowało bardziej niż tym, którzy podczas posiłku nadal przeglądali kartę dań. Zdaniem badaczy, prawdopodobnie jesteśmy mniej zadowoleni z dokonanego zakupu, kiedy porównujemy go do innych opcji. „Fizyczne akty zakończenia umożliwiają uznanie decyzji za kompletną i utrudniają porównanie wybranej możliwości z tą odrzuconą” – podsumowują autorzy na łamach „Journal of Consumer Research”.

Ilu potrzebujesz przyjaciół?

Niektórzy ludzie mają wielu przyjaciół. Inni wolą przyjaźnić się tylko z jedną osobą. Dr Shigehiro Oishi z University of Virginia odkrył, że optymalna liczba utrzymywanych przyjaźni nie jest przypadkowa.

247 badanych proszono o podanie imion przyjaciół, bliskich i dalszych znajomych. Następnie o rozdzielenie między wypisane osoby 60 punktów, symbolizujących poświęcany im czas, pieniądze i energię. Na końcu badani podawali swój średni dochód i oceniali poczucie szczęścia.

Okazało się, że badani z niższymi dochodami byli szczęśliwsi, gdy kręgi ich znajomych były mniejsze i głębsze (najwięcej punktów przydzielano przyjaciołom). Uczestnicy z wyższymi dochodami woleli natomiast, gdy kręgi były węższe, ale płytsze. „Kiedy żyjemy w dobrobycie, duży krąg znajomych jest łatwy do utrzymania. Przyjaciele nie potrzebują naszej pomocy, bo z reguły też dobrze im się wiedzie” – twierdzi Oishi. „W trudnej sytuacji finansowej większa liczba znajomych naraża nas na większe koszty”. Wyniki swoich badań Oishi opublikował w „Psychological Science”.