Biologia

BIOLOGIA

Dlaczego delfiny mają tak duże mózgi, czyli co nieco o ewolucji mózgu u zębowców

krawczyk · 5 stycznia 2021

Walenie (cetacea) są, obok naczelnych, stworzeniami o największej wielkości względnej mózgu. Wśród nich wyróżniają się zębowce (odontoceti), do których należą m.in. delfiny, zyfie oraz kaszaloty. Dane anatomiczne stwierdzają nie tylko wysokie wartości współczynnika encefalizacji (stosunku wielkości mózgu do rozmiarów ciała, Gingerich, 2015), ale i odpowiednio większą ilość neuronów oraz komórek glejowych w korze nowej w porównaniu do naczelnych, wśród nich człowieka (Mortensen i in., 2014). Stworzenia te cechują się inteligencją, są znane ze zdolności do echolokacji oraz złożonych procesów komunikacyjnych…

BIOLOGIA

Dyskusyjna prawdziwość wspomnień

Agnieszka Rydzik · 15 stycznia 2021

Czy można sprawić, że nasze wspomnienie będzie składało się nie tylko z tego, czego faktycznie doświadczyliśmy i co obserwowaliśmy? Zdaniem badaczy dość często ubogacamy swoje wspomnienia i dochodzi do indukcji - przemieszania treści wspomnienia z innymi rejestrami funkcjonowania poznawczego. Zdaniem badaczy problem indukowanych wspomnień jest jednym z najtrudniejszych, z jakim idzie się mierzyć w psychologii kryminalistycznej, ponieważ utrudnia to jednoznaczne stwierdzenie czy zeznanie świadka są wiarygodne. Co może być czynnikiem łatwiejszego podlegania indukcji? Siła i charakter relacji emocjonalnych między odbiorcą a…

BIOLOGIA

Jakie czynniki warunkują kształtowanie się orientacji seksualnej?

wdragan · 5 stycznia 2020

Kwestia orientacji seksualnej, jej źródeł i uwarunkowań, jest w Polsce od pewnego czasu przedmiotem gorącej debaty publicznej. W większości dyskusje te prowadzone są w oderwaniu od zgromadzonej na ten temat wiedzy lub bazują na przekonaniach moralnych dyskutantów. W przestrzeni publicznej pojawiają się opinie dotyczące swoistej „mody” na przynależność do orientacji mniejszościowej (homoseksualnej, biseksualnej) czy możliwości swobodnego „wyboru” swoich preferencji w tym zakresie w ciągu życia. Swoistą odmianą tego typu argumentacji jest również podniesiona do pozycji aktów prawnych próba obrony lokalnych…

BIOLOGIA

O genetycznych podstawach uzależnienia od alkoholu

wdragan · 29 stycznia 2020

Dzisiejszy wpis dotyczy genetycznych uwarunkowań uzależnienia od alkoholu oraz zastosowania podejścia analitycznego o nazwie randomizacja mendlowska. Okazją zaś niedawna publikacja w Nature Neuroscience autorstwa Zhou i współpracowników (https://go.nature.com/2XbeodC). Wspomniani badacze dokonali meta-analizy całościowych genomowych badań asocjacyjnych (GWAS) dla uzależnienia i problemowego używania alkoholu. Analizy objęły łącznie dane genetyczne i fenotypowe pochodzące od ponad 435 tysięcy osób pochodzenia europejskiego. Wśród genów powiązanych z alkoholizmem znalazły się dobrze już znane nauce — jak te kodujące podjednostki dehydrogenazy alkoholowej, odpowiedzialnej za przekształcanie etanolu w…

BIOLOGIA

Korelacja genotypu i środowiska

wdragan · 3 stycznia 2020

W powszechnym mniemaniu wpływy genotypu i szeroko rozumianego środowiska na fenotyp są od siebie niezależne. Nic bardziej mylnego. Te dwie siły oddziałują na siebie na wiele różnych sposobów. Dzisiejszy wpis poświęcony jest jednemu z nich — korelacji genotypu i środowiska. Wyróżnia się trzy rodzaje tego zjawiska. Korelacja pasywna ma miejsce, gdy przekazowi genetycznemu warunkującemu jakąś cechę towarzyszą warunki środowiskowe sprzyjające jej rozwojowi. Na przykład bardzo inteligentni rodzice będą przekazywać swojemu dziecku „sprzyjające” wysokiemu IQ geny, ale jednocześnie poprzez odpowiednie warunki środowiskowe…

BIOLOGIA

Co wiadomo o genetycznych podstawach spektrum autystycznego?

wdragan · 18 stycznia 2019

Co wiadomo o genetycznych podstawach spektrum autystycznego? Stosunkowo dużo, lecz nadal wiele jest do odkrycia. Ale od początku. Spektrum autystyczne (ASD) to całościowe zaburzenie rozwoju, które według klasyfikacji amerykańskiej DSM-5 opiera się o istnienie dwóch osiowych grup objawów: (1) utrzymujących się deficytów w komunikacji społecznej i interakcjach społecznych w różnych kontekstach; oraz (2) ograniczonych, powtarzających się wzorców zachowań, zainteresowań lub działań. W różnych badaniach wykazano, że odziedziczalność spektrum autystycznego wynosi pomiędzy 40 a 80%, przy czym współczesne podejście zakłada kształtowanie…

BIOLOGIA

Geny źródłem szczęścia w związku?

Katarzyna Fedko · 11 stycznia 2019

Od paru lat można zaobserwować wzrost liczby rozwodów i malejącą liczbę małżeństw. W dzisiejszych czasach wydaje się, że instytucja małżeństwa traci powoli swój prestiżowy status - partnerzy coraz częściej nie decydują się na sformalizowanie związku a kiedy to się już dzieje, częściej się rozwodzą. Czy dzisiaj jesteśmy mniej zadowoleni z naszych partnerów? A może to geny dzisiejszych partnerów mieszają w całym tym równaniu? Odpowiedzi na to pytanie może dostarczyć badanie Joan Monin i współpracowników z Yale University. Przebadali oni 178 małżeństw…

BIOLOGIA

Inteligencję dziedziczy się wyłącznie po matce? Nie!

wdragan · 2 stycznia 2018

W sprawie rzekomo najnowszych odkryć dotyczących genetyki inteligencji pojawia się ostatnio wiele przekłamań. W największym skrócie, doniesienia te wskazują na rolę genów położonych na chromosomie X, uaktywniających się tylko wtedy, gdy zostaną odziedziczone od matek. Przy okazji, w tych samych notkach przeczytać można o tym, że inteligencja dziedziczona jest w 40-60 procentach. Zacznijmy tym razem od końca. Zakres od 40 do 60 procent odnosi się do odziedziczalności inteligencji. Wskaźnik ten nie mówi nam w jakim stopniu dana cecha jest dziedziczona u…

BIOLOGIA

Biologiczne podstawy orientacji seksualnej u mężczyzn

wdragan · 19 stycznia 2017

Ostatni miesiąc przyniósł dwie ciekawe publikacje dotyczące biologicznych podstaw orientacji seksualnej u mężczyzn. Słysząc jęk rozczarowania Czytelniczek od razu wyjaśniam, że fenomen ten jest trudniejszy do badania u kobiet, a sama seksualność płci żeńskiej wydaje się o wiele bardziej skomplikowana niż u mężczyzn (mechanizmy kształtowania się preferencji seksualnych u obydwu płci też są najprawdopodobniej różne) [1]. Wspomniane przeze mnie dwa teksty to artykuł Sandersa i współpracowników, który ukazał się w Scientific Reports [2] oraz publikacja Bogaerta ze współpracownikami [3] (w…

BIOLOGIA

Zapach pożądania?

tkarc · 23 stycznia 2017

Czy kiedykolwiek rozważaliście zakup feromonów bądź perfum z ich dodatkiem? Z pewnością wielu z was spotkało się już w sieci z reklamą takich produktów, a być może niektórzy z was już je sprawdzili. Jest to inwestycja opiewająca na kwoty w przedziale od 15 do nawet ponad 600 zł! Badania profesor Marthy McClintock pokazały m.in., że kobiety wdychające feromony innych kobiet mogą przechodzić menstruację w podobnym terminie, natomiast męskie feromony mogą potęgować kobiece podniecenie. Czy warto jednak zainwestować w feromony? Ludzie to…