Biologia

Po co rybie pile piła?

Rola charakterystycznie uzębionego pyska ryb piłokształtnych od dekad spędzała etiologom sen z powiek. Jeśli sądzisz, że ryba piła rzeczywiście cokolwiek piłuje to czas najwyższy zaktualizować swoją wiedzę - według najnowszych ustaleń naukowców ryba piła równie dobrze mogłaby nazywać się rapier, miecz lub szabla.

Dlaczego wiemy to dopiero teraz? Po pierwsze, piłowate (Pristis microdon) są zwierzętami nocnymi. Żerują nocą, czyli wtedy, kiedy podwodne obserwacje w środowisku naturalnym są najtrudniejsze. Te osobniki, które żyją w niewoli, nie nadają się do badań nad zachowaniem podczas polowania, ponieważ nauczone zostały zupełnie innych sposobów zdobywania pożywienia - karmi je człowiek. Dokładna funkcja „piły” w życiu piłowatych była więc dla etiologów tajemnicą aż do 6 marca 2012, kiedy to doktor Barbara Wueringer wraz z zespołem z University of Queensland opublikowała, na łamach Current Biology, wyniki swoich najnowszych obserwacji.

Małpy i uprzedzenie

Wrogie nastawienie wobec ludzi odmiennych od nas samych to wciąż nierzadkie zjawisko. Uprzedzenia na tle rasy, narodowości, orientacji seksualnej czy poglądów politycznych to coś, co mniej lub bardziej otwarcie zdradza wielu ludzi. Nie trzeba również wiele, żebyśmy zaczęli postrzegać członków rywalizującej z nami grupy jako gorszych pod różnymi względami. Niedawne badania pozwalają przypuszczać, że jest to głęboki atawizm, dzielony nawet z rezusami.

Ludzie mają wyraźną tendencję do traktowania członków swojej grupy lepiej, niż ludzi pozostających poza jej obrębem. Tzw. stronniczość wewnątrzgrupowa (ingroup bias) działa nawet w sytuacji, gdy grupę utworzono w sposób wyraźnie arbitralny - poprzez rzut monetą, czy dzięki cyfrom numeru ubezpieczenia. Dramatycznym przykładem eskalacji tej tendencji była demonstracja przeprowadzona przez Jane Elliot w roku 1968.

Im promieniowanie niestraszne

Ostatnie doniesienia z Japonii o awarii w elektrowni atomowej skłoniły mnie do przedstawienia pewnego mikroba, który promieniowania radioaktywnego się nie boi.

Promieniowanie, w tym promieniowanie radioaktywne, niesie ze sobą pewną energię, która, oddziałując z materią, może powodować jej uszkodzenie. Nie należy oczywiście wpadać w panikę na hasło „promieniowanie”, gdyż to oczywiście promienie słoneczne utrzymują życie ziemskie przy życiu;). Promieniowanie to zostało „ujarzmione” w procesie fotosyntezy.

A promieniowanie radioaktywne?

Wszystko zależy, ile jest tego promieniowania i jaką energię przenosi.

Tajemnice pajęczej nici

Z pozoru delikatna i zwiewna, w rzeczywistości dużo mocniejsza niż mogłoby się wydawać. Od czasów starożytnych fascynuje i inspiruje człowieka. Przypisywano jej właściwości lecznicze i mistyczne. Wykorzystywano jako płótno malarskie, a popularny jedwab to nic innego jak, bardzo podobna do pajęczej, nić przędna pajęczaka motyla zwanego jedwabnikiem. W ostatnich latach zaś, pajęczynom coraz pilniej przyglądają się specjaliści od inżynierii materiałowej, którzy mają nadzieję zaczerpnąć z nich inspirację do stworzenia nowych, wytrzymalszych materiałów.

Buraczana moc

Badacze zajmujący się żywieniem sportowców coraz częściej testują produkty pochodzenia naturalnego, mające poprawić parametry wydolności fizycznej. W ostatnich kilku latach naukowcy skierowali uwagę na naturalne źródło azotanów, jakim są… buraki. Zacznijmy jednak od początku.

Występujący w organizmie tlenek azotu (NO) reguluje szereg funkcji fizjologicznych, które mogą mieć wpływ na wydajność ćwiczeń. Odpowiada on m.in. za regulację ciśnienia tętniczego krwi, udział w reakcjach układu odpornościowego, a także za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Produkcja tego dobroczynnego związku może zostać zwiększona poprzez spożywanie pokarmów bogatych w azotany, do których należą m.in. zielone warzywa liściaste oraz, wspomniane już wcześniej, buraki.

Japońskie zapalenie mózgu

Japońskie zapalenie mózgu jest jednym z tych zagrożeń, z którego większość histeryzujących obecnie na punkcie radioaktywności Europejczyków najprawdopodobniej nie zdaje sobie sprawy, a z którym Japonia będzie musiała się prędzej czy później zmierzyć. Być może później, bo zakażenia przenoszone przez owady raczej nie bywają szczególnie groźne w miesiącach zimowych i chłodnych. Jednakowoż, japońskie encephalitis jest w Japonii chorobą endemiczną, woda powodziowa po tsunami zdecydowanie poszerzy obszar namnażania się komarów roznoszących zakażenie, tak więc CDC namawia wszystkich pracowników pomocy humanitarnej, ażeby zaszczepili się przed przyszłym letnim wyjazdem. Niebezpieczeństwo jest realne.

Jak tu wchłonąć umarlaka…

Śluzice to jedne z najstarszych i najprymitywniejszych kręgowców. Przeciętna śluzica wygląda jak nieco bezkształtny robal z otworem gębowym na jednym końcu – małymi wyrostkami przypominającymi zęby wczepia się ona w ciało ofiary. Żebyście jednak nie odnieśli mylnego wrażenia: śluzice nie są drapieżnikami. Ciężko jest zresztą być drapieżnikiem, kiedy twoją podstawową bronią jest bycie pokrytym śluzem (stąd też zresztą polska nazwa gromady), bycie wyjątkowo nieatrakcyjnym i zanudzenie ofiary na śmierć swoim brakiem wyjątkowości. Otóż nie, śluzice nie są drapieżnikami – są natomiast padlinożercami (czasem co prawda atakują też ryby chore).

Mikroby bohaterami lektur

“Kiedy nie udało się znaleźć odpowiednika wśród hantawirusów, ponownie sprawdzono wirusy Marburg, Lassa i Ebola. Nowy wirus nie wykazywał podobieństwa do tej zabójczej rodziny. Sprawdzono wszystkie inne znane gorączki krwotoczne. Sprawdzono dur brzuszny, dżumę dymieniczną, dżumę płucną, zapalnie opon i tularemię”.

I to by było na tyle w dzisiejszym wpisie, jeśli chodzi o mikroorganizmy;)

Mądrość tę popełniła spółka R. Ludlum i G. Lynds w książce “Operacja Hades”. Nie wiem tylko, ile jest tu genialnego wkładu tłumacza, tym niemniej polski czytelnik miał okazję przeczytać właśnie to.

Czy szczęśliwi żyją dłużej?

Wyniki badań psychologów utwierdzają nas w przekonaniu, że o optymizmie warto pisać. Przede wszystkim warto aby każdy z naszych czytelników myślał optymistycznie. Dlaczego warto starać się  zachowywać dobry nastrój? Osoby szczęśliwe dłużej cieszą sie lepszym zdrowiem!

Ed Diener (Uniwersytet Illinois, Gallup) oraz Micaela Chan (Uniwersytet Teksański w Dallas) zajęli się analizą 160 publikacji naukowych powstałych na podstawie badań dotyczących związku szczęścia i zdrowia. Spektrum badań było bardo szerokie, począwszy od trwających dekady badań długoterminowych, poprzez badania laboratoryjne, na badaniach na zwierzętach skończywszy.

Kalmary – rozrabiaki

Rywalizacja pomiędzy samcami tego samego gatunku nie jest zjawiskiem, które powinno nas zaskakiwać. Od nastolatków walczących o wdzięki rówieśniczek, poprzez znacznie bardziej rozbudowane i widowiskowe walki pomiędzy zwięrzętami w okresie godowym – ptakami, czy różnego rodzaju jeleniowatymi… Walka pomiędzy samcami nie musi jednak mieć tylko tła seksualnego – może być walką o pożywienie czy terytorium. Czymkolwiek jest to, czego potrzebujecie, by wasze geny trwały.

Pytanie, które zadał sobie Roger Hanlon, biolog morski ze Stanów Zjednoczonych, już kilka lat temu, dotyczy tego, w jaki sposób dochodzi do tych wybuchów agresji. Czy istnieje jakiś mechanizm biochemiczny? Czy istnieje jakiś spust, jakiś pstryczek, który włącza i wyłącza napastliwość samców?