Neurobiologia

Magiczna więź?

Co łączy ludzi? Wymieniać można długo. Czy możliwe jest jednak, by poza tym, co już wiemy, łączyły nas również więzi znajdujące się poza logiką, a może nawet nauką? Czy warunkiem koniecznym przyjęcia pewnych możliwości są zawsze empiryczne dowody? Amerykański neurolog Vilayanur Subramanian “Rama” Ramachandran - profesor na Wydziale Psychologii oraz Programie Neuronauki na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego oraz profesor biologii w Instytucie Salka, przedstawił niebanalną teorię o neuronach lustrzanych.

Istnieje wiele mniej lub bardziej baśniowych podejść traktujących o niewidzialnych siłach i niemalże magicznych więziach, jakimi wszyscy ludzie mieliby być połączeni. Wiele z tych śmiałych twierdzeń opiera się na wierzeniach, niektóre na dezorientującej mieszance nauki i fikcji. Są jednak też takie poglądy, które nie tylko opierają się na teoriach naukowych, ale - co najważniejsze - obserwacjach i badaniach empirycznych. Neurony lustrzane wciąż jeszcze stanowią pole do dyskusji pomiędzy dwoma obozami, z których jeden stawia ich rolę niemal jako fundament rozwoju i przetrwania naszego gatunku, drugi natomiast sugeruje, że niespecjalnie jest się czym ekscytować, a rola neuronów lustrzanych jest mocno wyolbrzymiona.

Utrata kontroli nad zachowaniami seksualnymi zaczyna się w mózgu?

Problem utraty kontroli nad zachowaniami seksualnymi staję się coraz powszechniejszy. Ciągle brakuje jasnej definicji oraz jednoznacznego określenia mechanizmów powstawania i utrzymywania się tego problemu. Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge przeprowadzili badania naukowe w celu odnalezienia neuronalnego podłoża problemu zwanego kompulsywnymi zachowaniami seksualnymi.

Doktor Valerie Voon wraz z zespołem w 2014 roku postanowiła przeprowadzić badania dotyczące podstaw neuronalnych kompulsywnych zachowań seksualnych (ang. Compulsive Sexual Behaviours). Kompulsywne zachowania seksualne są zazwyczaj utożsamiane albo z zaburzeniem kontroli impulsów, albo z uzależnieniami od czynności czyli tzw. uzależnień behawioralnych. Powszechnie znanym objawem uzależnień jest zmiana reakcji na wskazówki dotyczące obiektu uzależnienia, czyli na przykład osoba uzależniona od alkoholu będzie bardziej wrażliwa na bodźce związane z alkoholem niż z inną substancją. Wysoka wrażliwość na bodźce danej kategorii jest również związana z podwyższonym prawdopodobieństwem nawrotu. Wrażliwość na wskazówki bodźców nagradzających (tj. apetytywnych) ma swoje podłoże neuronalne. Są to struktury neuronalne takie jak brzuszne prążkowie (ventral striatum), grzbietowa przednia część zakrętu obręczy (dorsal anterior cingulate) oraz ciało migdałowate (amygdala). Czy w przypadku CSB reaktywność na wskazówki seksualne w grupie osób z problemem będzie podwyższona?

Czy cena wina wpływa na odczuwany smak?

Czy tanie wino może smakować tak, jakby było z najwyższej półki? Tak, jeśli konsument będzie wierzył, że wino, które właśnie pije, jest drogie. Doktor Hilke Plassmann z INSEAD oraz Bernd Weber z Uniwersytetu w Bonn odkryli, że przekonanie na temat tego, jakie wino pijemy, może zmienić reakcję mózgową na jego smaku

W jednym z eksperymentów badacze poprosili uczestników o ocenę smaku pięciu rodzajów win w różnych cenach (90, 45, 35, 10 i 5 dolarów). Podczas degustacji mózgi wszystkich uczestników skanowane były przy użyciu neuroobrazowania MRI. W rzeczywistości badani spożywali tylko trzy rodzaje win w dwóch różnych cenach (wysokiej i niskiej). Okazało się, że wiedza na temat ceny wina w istotny sposób wpłynęła na ocenę ich smaku: im droższe, tym lepiej smakowało! Co więcej efekt ten można było zaobserwować również w reakcji mózgowej - „Kiedy coś nam bardziej smakuje, w mózgu aktywizuje się tzw. układ nagrody, co zaobserwowaliśmy u badanych wtedy, gdy smakowali tanich win, myśląc, że próbują tych drogich. Uzyskane wyniki to dowód na to, że przekonanie może wpływać na rzeczywisty odbiór, a nie jedynie interpretację smaku” – podsumowują badacze na łamach „Journal of Marketing Research”.

Karmienie piersią a struktura mózgu

Mózg jest centrum dowodzenia naszego ciała – odbiera, przetwarza i generuje reakcje na bodźce, w nim zachodzą procesy uczenia się oraz rodzą się myśli i marzenia. Jest nie tylko najważniejszym narządem w organizmie, ale również ma najszybsze tempo wzrostu – w drugim roku życia osiąga już 83% objętości mózgu dorosłego człowieka! Właściwy rozwój mózgu i jego funkcji w dużym stopniu zależy od optymalnej podaży składników odżywczych i stymulacji środowiskowej w pierwszych miesiącach i lata życia dziecka.

Bezpieczne przywiązanie chroni przed zagrożeniem

Opieka i troska sprawiają, że reakcja mózgu na negatywne doświadczenia jest słabsza – sugerują autorzy na łamach „Social, Cognitive and Affective Neuroscience”.

Luke Norman z londyńskiego King’s College oraz jego współpracownicy zmierzyli u 42 zdrowych ochotników rodzaj przywiązania do innych (dzięki temu można było podzielić uczestników na takich, którzy przywiązani są bezpiecznie lub lękliwie - więcej na ten temat pisaliśmy w tekście Kreatywne przywiązanie). Następnie połowie uczestników badania wyświetlano zdjęcia przedstawiające sceny, w których ludzie doświadczali troski i opieki innych osób, zaś druga połowa widziała zdjęcia wyrażające neutralne sceny. Potem prezentowano wszystkim twarze, które przez swój negatywny wydźwięk (np. wyrażające złość) wzbudzają w nas duże emocje, a co za tym idzie, emocjonalną odpowiedź mózgu – aktywację jądra migdałowatego. Aby ją monitorować wszyscy badani w trakcie oglądania zdjęć przebywali w funkcjonalnym rezonansie magnetycznym (fMRI). Wzorzec wyników jaki uzyskali neurolodzy jest następujący: w grupie, która przed przystąpieniem do emocjonalnego zadania oglądała sceny troski, odpowiedź emocjonalna mózgu była najsłabsza! pokazywanie scen miłości i opieki wywoływało najsilniejszą reakcje u osób charakteryzujących się lękliwym przywiązaniem. Wyniki sugerują, że nasza stała dyspozycja (rodzaj przywiązania) do reagowania lękiem na innych ludzi, może modyfikować natężenie reakcji mózgowej na postrzegane zagrożenia.

Tajemnicza planum temporale

Planum temporale to struktura mózgowa, która od dawna fascynuje neurobiologów. Czym tym razem nas zaskakuje? Neurobiolodzy na łamach Annals Of the New York Academy Of Sciences opisują swoje zdumiewające odkrycia!

Planum temporale to trójkątny obszar w dolnej części płata skroniowego. Interesującym faktem jest asymetria tego regionu, która występuje praktycznie u każdego. Zwykle planum temporale jest nieco większe w lewej półkuli. Jak wynika z dotychczasowych doniesień naukowych, ta część mózgu wykazuje szczególną asymetrię u muzyków.

Zapach śmierci

Jak pachnie zbliżająca się śmierć? Iwaszkiewicz zapachem śmierci określał aromat tataraku, ale bardziej prozaiczne skojarzenia każą myśleć o zapachu gnijącego ciała czy zapachu świeżo rozkopanej ziemi. Jednak jak dowodzą naukowcy z Chicago, zapach śmierci to raczej brak zapachów. Zbliżająca się śmierć może osłabiać nasze możliwości odróżniania zapachów z otoczenia.

Profesor Jayant Pinto wraz z zespołem w latach 2005 – 2006 zbadali ponad 3000 mężczyzn i kobiet powyżej 57 roku życia. Od wszystkich uczestników zebrano dokładne informacje dotyczące ich stanu zdrowia, ale również stanu posiadania, edukacji, nałogów (palenia papierosów) czy nawyków żywieniowych.

Neurony lustrzane i reklama

Neurony lustrzane stają się coraz istotniejszym obiektem badań naukowych. Wiadomo już, że są główną bazą uczenia się przez naśladownictwo. Ich właściwości szybko zaczęto wykorzystywać w reklamie. Sophie Lacoste-Badie i Oliver Droules z University of Rennes wykazali, że reklamy zawierające motyw chwytania jedzenia ręką i podnoszenia go do ust są bardziej efektywne, niż reklamy przedstawiające ten sam produkt bez towarzyszącej im tej czynności – właśnie z powodu aktywizacji neuronów lustrzanych.

Neurony lustrzane to odkrycie stosunkowo niedawne, ale niesamowicie ważne dla rozwoju neurobiologii. Grupa naukowców pod przewodnictwem Giacomo Rizzolattiego zdefiniowała je jako komórki nerwowe uaktywniające się podczas wykonywania lub obserwacji danej czynności. Dzięki nim, możemy zrozumieć intencje drugiej osoby, pełnią także ważną rolę przy określaniu jej emocji.

Mózg przyszłości - roztrzygnięcie konkursu

Dni Mózgu 2014 już za nami. Rozstrzygamy więc konkurs zorganizowany przez Koło Naukowe Empiria z sopockiego SWPS i Badania.net pt. “Mózg przyszłości”. Sprawdź, czy wygrałeś!

Temat konkursu brzmiał: “Mózg przyszłości – Opisz lub narysuj na kartce a4, jak będzie wyglądał mózg przyszłości; co może zostać odkryte lub co może zostać zmodyfikowane/ulepszone w mózgu człowieka przyszłości.” Poziom prac był bardzo wyrównany. Decyzją komisji konkursowej przyznano jedno pierwsze i dwa drugie miejsca. Prace zwycięzców prezentujemy poniżej.

Dotknij mnie!

Dlaczego ludzie dotknięci w ramię na ulicy są bardziej skłonni do pomocy lub wyjaśnienia drogi nieznajomemu? Dlaczego kobiety w takiej sytuacji częściej podają obcemu mężczyźnie swój numer telefonu? Skuteczność dotyku jest zagadką i chociaż łatwo zauważyć „hej, to działa!”, to warto również wiedzieć, jaki jest mechanizm tego fenomenu.

Annett Schirmer i jej współpracownicy poczynili krok naprzód w rozwikłaniu tej zagadki. Posłużyli się oni metodą EEG (elektroencefalogramu), aby zbadać aktywność powierzchniową mózgu kilkudziesięciu uczestniczek podczas oglądania neutralnych oraz negatywnych zdjęć, pokazujących na przykład kosz założony na głowę lub pistolet przyłożony do skroni. W pierwszej grupie uczestniczki były dotykane w ramię przez swoją koleżankę tuż przed zobaczeniem zdjęć. W drugiej, były dotykane przez urządzenia mechaniczne, natomiast w grupie kontrolnej nie były dotykane w ogóle.