Psychologia

Zagrożenie zmienia obraz grupy!

W jaki sposób informacje o zbliżającym się zagrożeniu – nowym wirusie, wojnie, katastrofach naturalnych – może zmieniać postrzeganie grupy własnej? I czy konsekwencje tych informacji dla obrazu „naszych” są takie same dla wszystkich? Odpowiedzi na te pytania udzielają Wiktor Soral i Mirosław Kofta w artykule opublikowanym na łamach Social Psychology.

Minione kilka lat obfitowało w wydarzenia przejmujące trwogą. Pandemia koronawirusa i idąca za nią inflacja, wojna na Ukrainie czy informacje o postępującej katastrofie klimatycznej przyczyniały się do postępującego poczucia braku bezpieczeństwa. Osoby sprawujące władze, komentując takie sytuacje, często zwracały uwagę na to, jak ważna jest sprawczość naszego narodu. I tak przykładowo Krzysztof Słoń, poseł Prawa i Sprawiedliwości, omawiając inwazję Rosji na Ukrainę powiedział na łamach Onetu: „Polska w tej chwili jest bezpieczna, bo aktualnie Putin nie zamierza rozszerzać konfliktu. Musimy jednak wykorzystać ten czas względnego spokoju do rzeczywistego wzmacniania naszego własnego potencjału obronnego i rozbudowy pełnowymiarowych, stałych baz NATO (…)”. Podobnie premier Mateusz Morawiecki, komentując przerwę w dostawach gazu, podkreślał, że „Odmówiliśmy spłaty w rublach i Putin rzeczywiście przedwczoraj odciął nam gaz. Jednak, mimo wszystko poradzimy sobie i nie ulegniemy szantażowi, bo staraliśmy się dywersyfikować dostawy (…)”.

Cena przeżycia

Jaką cenę warto zapłacić za przeżycie? Podczas zagrożenia pomyślimy pewnie, że każdą, że zrobimy wszystko by przetrwać lub by przeżyły nasze dzieci. Nawet jeśli ceną tego będzie ich utrata. O utracie w różnych aspektach pisze Anna Bikont w swojej najnowszej książce „Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie”. Reporterka odbywa podróż w czasie podążając śladami Lejba Majzelsa, który od maja 1947 do sierpnia 1948 podróżował po Polsce w poszukiwaniu pięćdziesięciorga dwojga dzieci, które przeżyły Zagładę i pozostawały pod opieką Polaków, sprawdzając czy nowi rodzice sprawują nad nimi należytą opiekę.

Ty głosujesz, ja głosuję. O wpływie norm społecznych na chęć udziału w wyborach.

Głosowanie w wyborach politycznych to jeden z najskuteczniejszych sposobów wpływania na decyzje polityczne. Mimo tego, frekwencjach wyborcza rzadko kiedy jest wyższa niż 60 proc. Dlaczego tak jest? I co można zrobić, by zmienić ten stan rzeczy? Odpowiedzi na te pytania podjęli się badacze społeczni pod przewodnictwem Anny Potoczek, w artykule opublikowanym niedawno na łamach Personality and Social Psychology Bulletin.

Jedną z podstawowych zalet systemu demokratycznego jest możliwość udziału w wyborach politycznych. W demokracji głos jednego obywatela liczy się w równym stopniu, co głos każdej kolejnej osoby. System ten zapewnia zatem – przynajmniej na poziomie wyborów – równy wpływ na decyzje polityczne wszystkim osobom z aktywnym prawem wyborczym, niezależnie od ich płci, wieku, sytuacji ekonomicznej lub poglądów politycznych. Mimo tego frekwencja w wyborach w Polsce w minionych latach rzadko kiedy była wyższa niż 60 proc. Oznacza to, że mniej więcej co trzecia osoba w Polsce nie korzystała ze swoich praw wyborczych.

Jakie znaczenie ma dla nas moralność naszych przywódców?

Jakie mechanizmy odpowiadają za wyłanianie się w grupie liderów? Odpowiedzi na to pytanie szuka się na różne sposoby. Badania nad przywództwem często skupiają się nad indywidualnymi cechami przywódców, takimi jak siła, inteligencja czy odwaga. Inni naukowcy uważają jednak to podejście za niewystarczające.

Badacze opierający się w swojej pracy na teorii tożsamości społecznej sugerują, że to nie indywidualne cechy jednostki mają decydujący wpływ na jej przywódczy potencjał. Kluczowe znaczenie ma według nich prototypowość lidera, czyli to, jak bardzo jego cechy odpowiadają typowym cechom pozostałych przedstawicieli grupy. Prototypowy przywódca to ktoś, w kim grupa może zobaczyć uosobienie swoich wartości. Oznacza to, że nie istnieje stały, uniwersalny zestaw charakterystyk dobrego przywódcy.

Dobra matka, dobra pracowniczka. Jak postrzegamy pracujące matki?

Czy matki pracujące na pełen etat postrzegane są gorzej niż matki głównie opiekujące się dziećmi? I, jeśli tak, co wpływa na tę różnicę? Zachęcamy do zapoznania się z wynikami badań na temat tego, jaką rolę w postrzeganiu matek w Polsce pełnią różne postawy wobec kobiet. Rezultaty badań przeprowadzonych przez Martę Szastok, Małgorzatę Kossowską oraz Joannę Pyrkosz-Pacynę zostały opublikowane na łamach Social Psychological Bulletin. Tegorocznym motywem przewodnim wydarzeń związanych z Międzynarodowym Dniem Kobiet w Europie były tematy takie, jak praca zdalna, równość płci, zdrowia psychiczne i nieodpłatna praca opiekuńcza. Kwestie te, dotychczas ważne, zyskały na znaczeniu szczególnie w trakcie pandemii koronawirusa. Jak bowiem wynika z badania Eurobarometru, przeprowadzonego na zlecenie Parlamentu Europejskiego, pandemia w znacznym stopniu wpłynęła na życie kobiet. Przykładowo, prawie 40 proc. respondentek przyznało, że pandemia przyczyniła się do spadku ich dochodów, zaś niemal 45 proc. badanych uznało, że w tym czasie zachwiana została ich równowaga między czasem pracy a czasem w domu. Częściowo jest to związane z tym, że w trakcie minionych dwóch lat to kobiety poświęcały średnio więcej godzin w tygodniu na tak zwaną pracę nieodpłatną, czyli m.in. wypełnianie obowiązków domowych oraz opiekę nad dziećmi. I chociaż nie wszystkie Europejki łączyły pracę zawodową z dbaniem o życie rodzinne, dla tych kobiet, które chciały i chcą realizować się na wielu płaszczyznach, czas ten był nie lada wyzwaniem.

Dlaczego pomagamy innym? Kilka zdań o roli emocji

Pomaganie innym ludziom to podstawa życia społecznego. Bez działań na rzecz innych trudno byłoby nam zbudować dobrze funkcjonujące społeczeństwo. Jednocześnie, pomaganie innym często jest kosztowne – wymaga czasu, zasobów pieniężnych i materialnych, nierzadko również wysiłku fizycznego. Co zatem sprawia, że jesteśmy skłonni wyciągnąć rękę do osoby w potrzebie, nawet kosztem własnego dobrobytu? A w jakich sytuacjach odwracamy się od innych? Zachęcamy do lektury pierwszego artykułu z cyklu „Dlaczego pomagamy innym?”, poświęconego roli emocji.

Mowa nienawiści a zdrowie psychiczne Ukraińców w Polsce

Badania prowadzone przez psychologów pokazują, że mowa nienawiści ma poważne negatywne konsekwencje dla funkcjonowania i zdrowia psychicznego osób, do których jest kierowana. A jak spotykanie się z mową nienawiści wpływa na dobrostan imigrantów z Ukrainy w Polsce? Na to pytanie odpowiadają Michał Wypych i Michał Bilewicz w artykule opublikowanym na łamach periodyku Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology.

Stwierdzenie, że doświadczenia migracyjne są dla osób decydujących się na wyjazd ze swojego kraju wyzwaniem, to nie lada truizm. Niezależnie od powodów decyzji o opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania dla większości migrantów przeprowadzka oznacza szereg ważnych zmian w życiu. Są to chociażby nowa praca, nauka nowego języka czy obowiązek zapoznania się i oswojenia z nową kulturą. Budowanie życia w nowym kraju dla wielu osób jest wysoko stresującym doświadczeniem. Ów stres, w literaturze nazywany stresem akulturacyjnym, przejawia się w wielu dziedzinach życia.

Kto wierzy w spiski? Rola poglądów politycznych

Czy wiara w teorie spiskowe związana jest z poglądami politycznymi? I, jeśli tak, czy jest domeną osób o prawicowej, czy lewicowej orientacji? A może nie treść poglądów, ale ich siła mają znaczenie dla tego, kto wierzy w teorie spiskowe? Odpowiedzi na te pytania podejmują się autorzy artykułu opublikowanego na początku tego roku na łamach Nature Human Behavior.

Marzec 2020 roku przez wielu z nas zostanie zapamiętany jako miesiąc radykalnych, globalnych zmian. I chociaż trwająca pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 jest pod wieloma względami wydarzeniem bezprecedensowym, towarzyszą jej znane i relatywnie powszechne zjawiska społeczne. Jednym z nich jest rozkwit teorii spiskowych, obserwowalny niemal od samego jej początku. Czy ten wirus faktycznie istnieje? Czy raczej jest sposobem rządów na kontrolowanie obywateli swojego kraju? Czy koronawirus wyewoluował naturalnie? Czy raczej jest bronią biologiczną, wyhodowaną w chińskich laboratoriach? Czy szczepionki są bezpieczne? Czy raczej zawierają w sobie mikrochipy, zdolne do sterowania ludźmi? Te pytania nieustannie napędzają spiskowe dyskusje wokół pandemii koronawirusa.

Głośnik w głowie. O leczeniu psychiatrycznym w Polsce

Dziewiątego lutego tego roku premierę będzie miała książka Anety Pawłowskiej-Krać poruszająca temat leczenia psychiatrycznego w Polsce. Temat ten wzbudza od lat wiele kontrowersji, w związku z czym zaprojektowano reformę mającą na celu usprawnienie procesu leczniczego oraz diagnostycznego zarówno dla dzieci, młodzieży jak i dorosłych.

W mojej ocenie książka Pawłowskiej-Krać za bardzo skupia się na pojedynczych historiach ludzi, a za mało na faktach. Oczywiście, historie osobiste są wzruszające, ale według mnie dobrze napisany reportaż poruszający temat systemowy powinien przede wszystkim mówić o faktach – o tym jak jest, jak powinno być, jak jest gdzie indziej. Tylko w jednym rozdziale mamy krótką wzmiankę o leczeniu psychiatrycznym w Szwecji. Zabrakło mi ogólnych danych na temat liczby szpitali, psychiatrów w Polsce – tak by stworzyć sobie w głowie obraz systemu, który zdecydowanie nie funkcjonuje w Polsce prawidłowo. To jest minus tej pozycji. Na szczęście książka ma też sporo plusów.

Czy seksualizacja postaci w grach video szkodzi obrazowi własnego ciała?

Technologia najnowszych gier pozwala nam dowolnie modyfikować wygląd postaci, którą gramy. Niemal każdy szczegół ciała może być dostosowany bez ograniczeń biologii, fizjologii czy grawitacji. W grach, w których postacie są już dla nas zaprojektowane awatary kobiece, nawet wojowniczki potrafią mieć bardzo skąpe stroje, podkreślające ich walory. Mężczyźni natomiast częściej są widywani w pełnej zbroi. Oczywiście wygląd postaci zazwyczaj nie przekłada się na jej grywalność i ozdobne, lecz skąpe szaty potrafią zapewnić kobietom w grach taką samą ochronę jak pełna zbroja mężczyznom. Czy takie przedstawianie kobiet w grach ma inne mniej widoczne koszty? Na przykład czy wpływa negatywnie na ich postrzeganie siebie?