Psychologia

Anorektyczka nie mieści się w drzwiach

Najważniejszym symptomem anoreksji są zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała. Nierzadko utrzymują się one długo po zakończeniu właściwego leczenia pacjenta. Naukowcy z Utrecht University w Holandii przeprowadzili niedawno eksperyment, którego wyniki wydają się dowodzić, że zaburzony obraz ciała anorektyczki nie tkwi jedynie w jej głowie (a precyzyjniej mówiąc nie jest to jedynie problem mentalny), ale również w jej ciele. Tak więc anorektyczki nie tylko widzą się jako otyłe, ale również poruszają się tak, jakby ich rozmiar ciała był większy od rzeczywistego.

Radykalizm wpływa na logikę

Czy światopogląd wpływa na logikę myślenia? Czy radykalizm poglądów z wiekiem wpływa na sprawność umysłu? Joanna Sztuka z SWPS wykazała, że osoby o radykalnych poglądach, bez względu na ich treść, popełniają innego rodzaju błędy logiczne niż osoby o umiarkowanych poglądach. Jak się okazało, autorytarne poglądy i wiara w teorie spiskowe najbardziej sprzyjają błędom w logicznym myśleniu.

Aby odpowiedzieć na te pytania, w ramach swojej pracy doktorskiej, Sztuka przebadała 242 osoby za pomocą specjalistycznego programu komputerowego, w którym ankietowani określali swój światopogląd, a następnie odpowiadali, czy podane stwierdzenia są logiczne lub nie. Innowacyjne badania pokazały, że poglądy polityczne wpływają na logikę myślenia, a stopień zniekształcenia dedukcji zależy od siły światopoglądu. Osoby o umiarkowanych poglądach lepiej rozwiązują zadania logiczne, w których treść jest zgodna z ich przekonaniami. Więcej błędów popełniają przy zadaniach, których treść przeczy ich poglądom. Osoby radykalne wykazują przeciwną tendencję: lepiej radzą sobie z zadaniami o treści niezgodnej niż zgodnej z własnymi przekonaniami. – Osoby głęboko przekonane o spisku masonów lepiej rozwiązywały sylogizmy, których wnioski twierdziły, iż wszystkie grupy masońskie są jedynie legendą. Więcej błędów popełniali (np. twierdzili, że wniosek był prawidłowy, mimo iż nie wynikał logicznie z przesłanek), gdy wnioski wspierały ich przekonania o tym, że wszystkie grupy masońskie pragną władzy – komentuje dr Joanna Sztuka. – Wyjaśnieniem tego nieoczekiwanego rezultatu może być szczególne wyczulenie osób radykalnych na treści sprzeczne z ich poglądami. Gdy tylko pojawiają się stwierdzenia sprzeczne z ich sądami zapala im się tzw. „czerwona lampka”, która zmusza do bacznego wytężenia uwagi. W przypadku, gdy stwierdzenia są zgodne z ich przekonaniami, ich czujność jest uśpiona, efektem czego jest większa liczba błędów – dodaje autorka.

Gry na smartfonie podnoszą zdolności

Po gry na smartfonie sięgamy dla relaksu, rozrywki czy zabicia czasu. To najczęściej nieskomplikowane rozgrywki, które łatwo przerwać w dowolnej chwili by potem bez problemu do nich powrócić. Czy ta nieskomplikowana rozrywka może dostarczyć korzyści większych niż chwila relaksu?

Istnieje wiele dowodów na to, że komputerowe gry akcji poprawiają niektóre zdolności poznawcze oraz spostrzeganie. Nie każdy jednak uwielbia strzelanki, nie każdy też jest fanem gier komputerowych. Za to coraz więcej ludzi za to w chwili przerwy relaksuje się grając w prostą łamigłówkę na smartfonie. Adam Oei oraz Micheal Patterson postanowili sprawdzić, czy i ta rozrywka niesie ze sobą korzyści.

Współczucia można się nauczyć!

Nawet u ludzi dorosłych można wytrenować współczucie oraz idące za nim zachowania altruistyczne – wynika z badań opublikowanych na łamach Psychological Science.

Empatia motywuje do zachowań altruistycznych. Zdolność do współczucia często rozpatrywana jest przez psychologów jako niezmienna cecha osobowości, ponieważ na ogół trafnie potrafimy przewidzieć czy i kiedy dana znana nam osoba, będzie skłonna do zachowań altruistycznych. Tymczasem z nowych badań przeprowadzonych przez naukowców z Centrum Badań Zdrowego Umysłu w Waisman Center of the University of Wisconsin-Madison wynika, że można dorosłych współczucia nauczyć.

Informacja ma swoją wagę

Ciężar plecaka może wpływać na to jak oszacowujesz wysokość zbocz gór i energię potrzebną do wdrapania na nie, ale czy możliwa jest sytuacja odwrotna? Czy możliwe jest, aby istotność informacji wpływała na ocenę ciężaru jego nośnika?

To, że odczuwany ciężar wpływa na wydawane przez nas oceny udało się już udowodnić wcześniej - osoby, które niosły ciężki plecak oceniały dystans do pokonania jako większy, a zbocze góry jako bardziej strome, niż osoby, które miały plecak lekki. W innych badaniach, osoby, które trzymały ciężką lub lekką podkładkę do pisania, a jednocześnie miały się zastanawiać nad pewnym zagadnieniem (np. sprawiedliwym podziałem dóbr), oszacowywały, że zagadnienie to było ważniejsze, a sprawa bardziej warta zastanowienia wśród osób, które trzymały cięższą podkładkę.

Po czym poznasz swoje dzieło?

Wielu artystów i sportowców wkłada ogromny wysiłek w przygotowanie się do publicznego zaprezentowania efektów swojej pracy. W toku takich przygotowań skupiają uwagę na swoich wcześniejszych wykonaniach, aby na ich podstawie osiągnąć lepszy wynik w kolejnych zawodach. Czy dzięki takiej wzmożonej samoświadomości muzycy potrafią lepiej rozpoznawać wyniki własnej pracy? Na to pytanie odpowiadają naukowcy na łamach Psychological Science.

Liczne badania dowodzą, że potrafimy rozpoznać własną sylwetkę ciała pośród innych niewyraźnych postaci chodzących na filmie. Inne eksperymenty wykazały, że badani potrafią lepiej przewidzieć miejsce trafienia rzutki, gdy obserwują własne ruchy, niż gdy przyglądają się ruchom innych. Ludzie potrafią nawet zidentyfikować odgłosy własnego klaskania, kierując się jedynie częstotliwością i wzorcem klaśnięć.

Mężczyzna lepiej zrozumie mężczyznę

Powszechny stereotyp głosi, że mężczyźni nie potrafią prawidłowo odczytać emocji rozmówcy. Jak większość stereotypów, nie jest do końca prawdziwy – istnieją badania dowodzące, że mężczyźni dużo lepiej niż kobiety radzą sobie np. z odczytywaniem gniewu (Williams, Mattingley, 2006). Jednak najnowsze badania sprawdzające umiejętności mężczyzn po części potwierdzają emocjonalny analfabetyzm mężczyzn w odczytywaniu… emocji kobiet.

Do sprawdzenia trafności odczytywania emocji użyto nieco zmodyfikowanego “Reading the Mind in the Eyes Test”, który oparty jest na założeniu, że oczy i ich okolice są najbogatsze w informacje odnośnie stanu emocjonalnego innych ludzi. Boris Schiffer i jego współpracownicy z uniwersytetu Duisburg-Essen postanowili sprawdzić, czy męskie umiejętności odczytywania stanu emocjonalnego u innych zależy od płci ocenianych.

Mózg myśli o mózgu

Które z biologicznych mechanizmów funkcjonowania ludzkiego mózgu prowadzą do naszych zachowań społecznych? Uzyskanie odpowiedzi na to pytanie stawia sobie za cel społeczna neuronauka poznawcza. Dyscyplina ta stara się połączyć to co obserwowalne z tym co dotychczas pozostawało ukryte. Rzecz w tym, że zewnętrznie widoczne komponenty ludzkiego zachowania to jedynie czubek góry lodowej naprawdę ciekawych informacji.

Teoria Umysłu to pytanie o to, jak mózg – bioelektryczna maszyna – tworzy abstrakcyjne myśli w kategoriach interpretowania zachowań innych ludzi, w tym sądów moralnych, wnioskowaniu przyczynowym, rozpoznawania znaczenia ruchów biologicznych lub zachowań językowych. Innymi słowy, jak nasz mózg myśli o innych ludziach. Jedno z badań, mających pomóc w odpowiedzi na to pytanie, przeprowadzono na MIT. Rebecca Saxe wraz z zespołem porównali, jak reagują mózgi 13 przebadanych dzieci w wieku od 6 do 11 lat podczas wysłuchiwania różnych fragmentów tej samej historyjki, z których każdy opisywał inne kategorie występujących w niej postaci: stany mentalne głównych bohaterów (myśli), cechy społeczne, np. wygląd, (ludzie) lub ich czynności w otoczeniu (czynności). Dotychczasowe badania z wykorzystaniem technik neuroobrazowania wykazały, że osoby dorosłe myśląc o zawartości umysłu innych ludzi „używały” głównie obszaru prawego styku płatów skroniowego i ciemieniowego, tylnej kory zakrętu obręczy oraz przyśrodkowej kory przedczołowej.

Twórcza mowa ciała

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że bardziej lubisz osoby, które naśladują Twoje gesty podczas rozmowy? Jak się okazuje, mimikra wpływa nie tylko na naszą postawę wobec partnera interakcji, ale również na myślenie twórcze osoby, która jest naśladowana! Doniosłe znaczenie ma zarówno jej obecność, jak i jej brak, zgodnie z doniesieniami opublikowanymi w Journal of Experimental Social Psychology.

Myślenie twórcze jest stymulowane przez społeczne problemy i oczekiwania. Badacze długo próbowali rozwikłać tajemnicę twórczości, analizując zagadnienie z punktu widzenia osobowości i zdolności poznawczych człowieka, jednak do tej pory mało wiemy na temat społecznych wymagań sytuacji, które warunkują procesy twórcze. Tę zagadkę postanowili rozwikłać Claire Ashton-James i Tanya Chartrand z University of British Columbia w Kanadzie i Duke University w USA. Do celów swoich badań uznali, że kluczowe w aktywności twórczej są dwa rodzaje myślenia: konwergencyjne i dywergencyjne. Pierwszy rodzaj aktywności umysłowej utożsamiany jest z myśleniem zbieżnym, prowadzącym do wytworzenia jednego właściwego rozwiązania. Wiąże się ze stosowaniem szerokich kategorii myślowych i dostrzeganiem podobieństw, wzorów i relacji zachodzących pomiędzy różnymi zjawiskami. Z kolei myślenie dywergencyjne nazywane jest myśleniem rozbieżnym, ponieważ nie prowadzi do uzyskania jednej poprawnej odpowiedzi. Pomocna w tym rodzaju myślenia jest umiejętność szybkiej zmiany punktów widzenia i umysłowych kategorii. Myślenie dywergencyjne sprzyja generowaniu odległych skojarzeń. W jaki sposób zastosowanie tych dwóch rodzajów myślenia zależy od wymagań społecznych? Wcześniejsze badania dowodzą, że myślenie konwergencyjne ułatwia współpracę i organizację, natomiast dywergencyjne wpływa korzystnie na innowację i dostrzeganie problemu z różnych perspektyw. Wynika to z faktu, że ludzie wykazują tendencję do dopasowywania swoich stylów poznawczych do wymagań społecznych.

Pobudź swoją twórczość

Wybitni twórcy często cierpieli z powodu trudnych wydarzeń. Chcesz być równie kreatywny? Doświadczenie tragedii życiowej wcale nie jest do tego niezbędne! Pomocna w przełamaniu sztywności myślenia może być np. wirtualna butelka, która nagle zacznie sama unosić się w powietrzu. Możesz też zrobić sobie kanapkę w nietypowy sposób, najpierw kładąc ser na talerzu, a potem przylepiając do niego chleb posmarowany masłem. Brzmi niewiarygodnie? Naukowe odkrycia ukazały się drukiem w prestiżowym Journal of Experimental Social Psychology.