Psychologia

Szczęście egoisty

Decydując między przeznaczeniem 10 złotych na własną zachciankę i na organizację charytatywną, zdecydowanie częściej wybieramy tę drugą opcję. Jednak, jak dowodzą psychologowie z University od Pennsylvania, nie stajemy się dzięki temu szczęśliwsi.

Jonathan Berman oraz Deborah Small postanowili sprawdzić, czy egoizm może być nagradzający. W pierwszym eksperymencie badacze wręczyli 216 uczestnikom trzy dolary. W pierwszej grupie osoby zostały zmuszone do wydania pieniędzy na siebie, w drugiej na rzecz fundacji UNICEF (United Nations Children’s Fund), a w trzeciej mogły zdecydować, czy zachować się egoistycznie czy altruistycznie. Na koniec wszyscy uczestnicy określali, w jakim stopniu przyjemne oraz satysfakcjonujące było otrzymanie lub podarowanie pieniędzy.

Wybuch gniewu – lawina twórczych pomysłów

Denerwują cię złośliwe uwagi współpracowników na temat zadania, które właśnie wykonałeś? Obróć to na swoją korzyść! Holenderscy badacze udowodnili, że doświadczanie wybuchu czyjegoś gniewu może wpływać dobroczynnie na naszą kreatywność. O wynikach swoich badań opowiadają na łamach Journal of Experimental Social Psychology.

Na temat interpersonalnych skutków wyrażania gniewu przeprowadzono już wiele badań. Najczęściej eksplorowane obszary dotyczyły jednak konfliktu i negocjacji, gdzie między partnerami toczy się zaciekła rywalizacja. Gerben Van Kleef, Christina Anastasopoulou i Bernard Nijstad podeszli do problemu zupełnie inaczej: postanowili sprawdzić, jak zachowa się odbiorca gniewu, kiedy zadanie będzie wymagało zarówno współpracy, jak i kreatywności. Interesował ich nie tylko wpływ gniewu, ale również motywacja badanych, a dokładniej motywacja epistemiczna (ME). Ten szczególny rodzaj motywacji cechuje osoby, które zwykle dążą do dokładnego zrozumienia i przeanalizowania znaczenia sytuacji, w której właśnie się znajdują. Takie osoby są otwarte na różnorodne punkty widzenia; starają się też głębiej analizować otrzymywane informacje. Autorzy przewidywali, że gniew zadziała inaczej na osoby z niską i wysoką ME. Oglądanie rozgniewanego współpracownika powinno zmotywować osobę z wysoką ME do większego zaangażowania w zadanie oraz wspomóc jej twórczość. Natomiast na uczestnika z niską ME, gniew powinien wpłynąć zupełnie odwrotnie – zmniejszyć jego motywację i pogorszyć wyniki myślenia twórczego.

Lekiem w ból odrzucenia

Czy lek przeciwbólowy działa na złamane serce? Naomi Eisenberger z University of California Los Angeles wykazała, że ból fizyczny i psychiczny są powiązane, ponieważ angażują te same obszary mózgu.

Przeprowadzone badania dowodzą, że czynniki, które zmniejszają ból ciała, mogą łagodzić również efekty wykluczenia społecznego. Uczestnicy jednego z badań przez trzy tygodnie zażywali lek przeciwbólowy (paracetamol) albo placebo (połykali pastylkę z cukru z przekonaniem, że jest to lek przeciwbólowy). Codziennie zaznaczali także w ankiecie doświadczanie wykluczenia i zranienia.

Rozciąganie doby

Większość z nas skarży się na chroniczny brak czasu. Mimo że doba nie może liczyć więcej niż 24 godziny, badania opublikowane w Psychological Science pokazują, że istnieje sposób na rozciągnięcie czasu (oczywiście subiektywne). Po prostu trzeba się nim podzielić.

Na takie rozwiązanie wpadli Cassie Mogilner i Michael Norton z Harvard University, którzy założyli, że poświęcając czas na rzecz innych, mamy poczucie, że posiadamy go zdecydowanie więcej. Zaprojektowany przez nich eksperyment polegał na porównaniu percepcji czasu u dwóch grup studentów. Pierwsi przez pięć minut wykonywali bezsensowne zadanie, polegające na wykreślaniu z tekstu litery „e”. Drudzy w tym samym czasie pisali listy do chorych dzieci. Następnie wszyscy odpowiadali na pytania związane z odczuwaniem czasu, np.: „czy z reguły wystarcza ci na wszystko czasu?”. Wyniki były zgodne z przewidywaniami. Uczestnicy, którzy poświęcili wyznaczone pięć minut dzieciom, mieli poczucie, że zwykle posiadają znacznie więcej czasu, niż ci, którzy go zmarnowali.

Pomysły na zlecenie

Kreatywne rozwiązywanie problemów nie jest łatwą sztuką. Jak przekonują badacze na łamach Personality and Social Psychology Bulletin, zadanie może ułatwić poproszenie o pomoc kogoś, kogo mało znamy.

Evan Polman i  Kyle J. Emich z New York University przeprowadzili cztery eksperymenty, w których uczestnicy w imieniu nieznanej im osoby zmagali się z różnymi zadaniami wymagającymi kreatywności. Okazało się, że namalowane rysunki oraz zaproponowane pomysły były o wiele bardziej kreatywne, gdy powstawały dla osoby innej niż sam twórca.

Co nas brzydzi?

Do tej pory udowodniono, że nieetyczne zachowania spostrzegane są jako nieczyste i motywują ludzi do fizycznego oczyszczenia. Michał Parzuchowski, Konrad Bocian i Wiesław Baryła¹ z sopockiego wydziału Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej przekonują, że wystarczy pomyśleć o niemoralnym zachowaniu drugiej osoby, aby produkty czyszczące stały się nam bardziej potrzebne.

W pierwszym eksperymencie badacze poprosili 30 mężczyzn i 30 kobiet o wyobrażenie sobie najdokładniej jak potrafią jednej z trzech osób: pedofila, sekretarki lub zakonnika. Po upływie 5 minut i wypisaniu przez uczestników sześciu charakterystycznych cech przywoływanej w pamięci osoby, zaproszono je do badania marketingowego. W czasie jego trwania badane osoby oceniały w jakim stopniu pożądają każdego z dziesięciu przedstawionych im produktów. Na przykład w grupie przedmiotów czyszczących znalazł się żel pod prysznic Nivea, proszek do prania Ariel czy płyn do mycia szyb Clin. W grupie kontrolnej pojawił się ketchup Heinz, karteczki samoprzylepne Post-it, a także marker permanentny Staedtler. Na koniec uczestnicy wypełniali kwestionariusz mierzący poziom ich samooceny oraz przypisywali sobie cechy moralne.

Czy kryzys cię utuczy?

Mimo że z lektury kolorowych pism wszyscy wiemy, iż na idealną przekąskę składają się słupki selera i marchewki popite czystą źródlaną wodą, na stole wciąż uparcie ląduje miska chrupiących chipsów i szklanka musującej coca-coli. Dlaczego mimo zdrowego rozsądku tak często i chętnie sięgamy po kaloryczne przekąski?

Jedną z przyczyn może być… surowe środowisko. Dokładniej – postrzegana ilość zasobów i niegościnność otaczającego nas świata. Ta prawidłowość została już dawno zaobserwowana w świecie zwierząt: jeżeli środowisko w którym żyją jest niegościnne, niebezpieczeństwa czyhają za każdym rogiem a jedzenie jest trudno dostępne, zwierzęta będą preferować szybki zysk od długotrwałych korzyści wymagających wysiłku. Badacze Juliano Laran and Anthony Salerno z Uniwersytetu w Miami przenoszą tę samą zasadę na ludzkie działania. Twierdzą, że gdy środowisko wydaje nam się niegościnne jesteśmy nastawieni na szybki zysk - ignorujemy zdrowszą dietę, której dobroczynne skutki moglibyśmy odczuć dopiero za jakiś czas i preferujemy wysokokaloryczne jedzenie. Twierdzenie to wydaje się dość łatwe do udowodnienia jeśli chcieć porównać strategie odżywiania ludzi mieszkających w skrajnych warunkach biedy i bogactwa środowiska naturalnego. Naukowcy wysuwają jednak dużo ciekawszą hipotezę. Sugerują, że oddziedziczony mechanizm ewolucyjny daje się aktywizować również w subtelniejszy sposób – wystarczy nam zasugerować, że środowisko w którym przebywamy jest niegościnne, byśmy nabrali chęci na tłustą przekąskę. By sprawdzić, czy tak jest w istocie przeprowadzono eksperyment.

Masz talent i dużo pracujesz? Nie przyznawaj się!

Czy słowa „ale ja się tak napracowałem!” nie są ci obce? Jeśli tak, to znaczy, że posłużyłeś się heurystyką wysiłku, aby przekonać kogoś do wartości swojej pracy. W ten sposób oceniamy również wartość dzieła sztuki: bardziej cenimy te wytwory, w które artysta włożył więcej pracy, niż te, które nie sprawiły mu żadnego wysiłku. Ale gdybyś spojrzał na dzieło z punktu widzenia talentu twórcy, to jak myślisz – komu tworzenie przyszłoby z większą łatwością: niezwykle utalentowanemu artyście czy początkującemu malarzowi?

Dobry, zły i brzydki czyli kto się boi związków partnerskich?

Przez nasz kraj przetoczyła się niedawno ożywiona dyskusja na temat prawnych regulacji związków partnerskich. Dyskusja pod wieloma względami niezwykła i budząca skrajne emocje także u zwykłych obywateli, i dla wielu nieodłącznie kojarząca się z homoseksualizmem, choć kwestie związków partnerskich dotyczą wielu heteroseksualnych par. Obserwując wystąpienia niektórych polityków, ich nieproporcjonalne reakcje ocierające się miejscami o histerię, słuchając ich wypowiedzi, trudno nie zastanawiać się skąd biorą się tak silne negatywne reakcje wobec homoseksualistów?

O uprzedzeniach wyczytasz z twarzy!

Czy zdarzyło się Wam kiedyś stwierdzić na podstawie twarzy, że ktoś wygląda jakby posiadał pewne cechy, które jak się potem okazało rzeczywiście posiadał? Okazuje się, że takie czytanie z twarzy jest całkiem możliwe. Jej struktura może bowiem sygnalizować na przykład tendencję do ekspresji uprzedzeń - przekonują wyniki badań opublikowanych na łamach Psychological Science.

Istnieją badania, które pokazują że ludzie zaskakująco dokładnie wnioskują o pewnych cechach innych osób na podstawie wyglądu ich twarzy. Umieją na przykład określić stopień czyjejś religijności (Garrett, & Ambady, 2010), kryminalnych skłonności (Valla, Ceci & Williams, 2011), czy też orientację seksualną (Ambady, Adams & Macrae, 2008). Dziedziczenie i zwyczaje kulturalne prawdopodobnie pomagają przekazywać te atrybuty z pokolenia na pokolenie. Tym razem psycholog Eric Hehman i współpracownicy z University of Delaware postanowili sprawdzić czy wygląd ujawniający się w stosunku szerokości do wysokości twarzy (facial width-to-height ratio w skrócie fWHR) jest związany z zachowaniami napędzanym przez testosteron (podstawowy męski steroidowy hormon płciowy). Badacze spekulowali, że takie zachowania mogą mieć więcej wspólnego ze społeczną dominacją niż czystą agresją. Zbadali więc związek między fWHR i dominacją w kontekście uprzedzeń rasowych. Innymi słowy postanowili sprawdzić czy na podstawie wyglądu twarzy da się wnioskować o czyichś uprzedzeniach. Uprzedzenia rasowe to bardzo delikatna kwestia, istnieje społeczna presja do ujawniania nieuprzedzonych zachowań. Bardziej dominujące jednostki prawdopodobnie dbają mniej o tłumienie uprzedzonych zachowań i wykonują mniej ćwiczeń samoregulujących w odniesieniu do własnych uprzedzeń – tłumaczy Hehman.