Psychologia

Tajniki pasjonującego działania

Czy zdarzyło ci się tak bardzo zaabsorbować w wykonywane zadanie, że zatraciłeś nie tylko poczucie czasu, ale również świadomość własnego istnienia? Czy zapomniałeś wtedy o codziennych zmartwieniach, a działanie sprawiało ci niesamowitą radość, satysfakcję i dawało spełnienie? Jeśli tak, to znaczy, że byłeś w stanie „przepływu”! Nicola Baumann i David Scheffer odkrywają mechanizmy działania tajemniczego „flow” na łamach Cognition and emotion.

Koncepcję przepływu zawdzięczamy węgierskiemu psychologowi, Mihalyi Csikszentmihalyi. W stanie przepływu odczuwamy pełnię szczęścia dzięki zaangażowaniu w wykonywane działanie. Skoro jest to tak wspaniałe doznanie, to jak można je osiągnąć? Csikszentmihalyi twierdzi, że sedno przepływu to równowaga pomiędzy umiejętnościami a poziomem trudności zadania. Aby osiągnąć stan przepływu, powinniśmy z jednej strony nieustannie poszukiwać wyzwań i stawiać sobie wysokie wymagania. Z drugiej strony, musimy być przekonani, że poradzimy sobie nawet z najtrudniejszymi wyzwaniami. Dzięki temu będziemy utrzymywać nasze umiejętności na najwyższym poziomie.

Moralny masochizm

Od setek lat, w czasie Wielkiego Postu, ludzie z różnych zakątków świata zadają sobie ból. W ruch idą bicze, łańcuchy, haki, a nawet ostre jak brzytwa sztylety. Co istotne, męczennicy zawsze okaleczają się na oczach rozgorączkowanego tłumu. Dlaczego to robią? Badacze przekonują, że za religijną fasadą norm i rytuałów, kryje się intrygujący mechanizm psychologiczny łączący fizyczny ból z poczuciem winy.

Na pierwszy rzut oka niewiele łączy amerykańskiego studenta z hiszpańskim biczownikiem. Jednak już dwa lata temu Brock Bastian z University of Queensland dostarczył pierwszej podpowiedzi. W swoim eksperymencie wykazał, że wywołane niewłaściwym zachowaniem poczucie winy, sprawia że studenci zadają sobie więcej bólu, trzymając rękę w zimnej wodzie o 20 sekund dłużej niż grupa kontrolna. Co ważne, Bastianowi nie udało się wprost wykazać, że w konsekwencji takiego cierpienia, zmniejsza się u nich odczuwane poczucie winy.

Kiedy Twój związek jest w opałach?

Przytulanie, całowanie i trzymanie się za ręce to zachowania, które można zaobserwować szczególnie często w okolicach 14 lutego. Tymczasem wyniki badań opublikowanych na łamach Human Communication Research pokazują, że wyrażanie czułości może oznaczać paradoksalnie coś odwrotnego niż miłość i przywiązanie.

Osoby będące w związkach z reguły zakładają, że ich partnerzy są z nimi szczerzy. Jednak zdaniem ekspertów zajmujących się komunikacją, czułe zachowanie nie zawsze musi oznaczać ekspresję miłości, przywiązania czy namiętności. Co więcej, im bliższa emocjonalnie jest nam dana osoba, tym trudniej jest nam wykryć jej drobne kłamstewka.

Jak wykryć ambiwalencję?

Wyniki badań opublikowanych na łamach Psychological Science sugerują, że przestawianie ciężaru ciała z nogi na nogę powiązane jest z postawami ambiwalentnymi. Co ciekawe, tego rodzaju ruch ciała może nasilać trudności z podjęciem decyzji.

Wyobraź sobie, że wahasz się w podjęciu ważnej decyzji. Znasz wszystkie argumenty za i przeciw, lecz Twoja postawa jest ambiwalentna. Teraz zamknij oczy i daj się ponieść ruchom swojego ciała. Prawdopodobnie w symboliczny sposób ruchy Twojej jednej ręki będą ważyły argumenty za, a drugiej przeciw. Możliwe, że będziesz też przechylał głowę raz w jedną, raz w drugą stronę. Zespół psychologów z Erasmus University i Utrecht University pod przewodnictwem dr Iris Schneider z VU University of Amsterdam postanowił odpowiedzieć na pytanie, czy ambiwalentne postawy znajdują swoje odzwierciedlenie w ruchach naszego ciała. Badacze próbowali również sprawdzić czy taka zależność może mieć również odwrotny charakter - czy ruchy naszego ciała z jednej strony na drugą wzmacniają poczucie ambiwalencji. W celu znalezienia odpowiedzi na te pytania badacze wykonali dwa ciekawe eksperymenty.

Muzyka zwiększa inteligencję

O wpływie muzyki na funkcjonowanie poznawcze człowieka krążą różne mity. Jaki związek z naszą inteligencją ma słuchanie muzyki a jaki wpływ na nasze umiejętności ma edukacja muzyczna? Czy muzyka może być niezawodną receptą na podwyższenie ilorazu inteligencji? Na te pytania na łamach Current Directions in Psychological Science odpowiedział psycholog muzyki profesor Glenn Schellenberg z University of Toronto.

Tendencję do poszukiwania łatwych sposobów na rozwiązanie niełatwych problemów można zaobserwować na przykładzie cudownych diet, recept na szczęście lub szybkich metod przypływu gotówki. Dobroczynny wpływ muzyki na inteligencję wydaje się podobną drogą na skróty. Czy rzeczywiście wystarczy wysłuchać specjalnej muzyki aby poprawić swoje osiągnięcia intelektualne?

Wszyscy kłamią!

Czy to prawda, iż wszyscy kłamią, jak mawiał słynny doktor Gregory House? A jeśli jest tak w rzeczywistości, to dlaczego ludzie mówią nieprawdę? Kwestia naszej tendencji do delikatnego (a czasami zupełnie jawnego) naginania pewnych faktów nurtowała badaczy od dawna. Bez wątpienia kłamstwo jest obciążone pewnymi przykrymi konsekwencjami dla jednostki: to poważne zagrożenie dla własnego wizerunku.

Większość z nas nie lubi myśleć o sobie źle - czy ktoś przyznałby się otwarcie do bycia krętaczem i oszustem? Zachowanie pozytywnego wizerunku własnej osoby jest dla nas bardzo ważną kwestią i dlatego staramy się unikać sytuacji, kiedy mijamy się z prawdą. Nadal jednak zastanawiano się, czy ludzie raczej starają się unikać wygłaszania dużych, poważnych kłamstw mając na względzie ochronę swojego wizerunku, czy raczej nie chcą wzbudzać zbyt silnych podejrzeń ze strony innych.

Mężczyźni są z Marsa, a kobiety z Wenus?

Przez dziesięciolecia dziennikarze zapewniali czytelnikom rozrywkę sugerując, że kobiety i mężczyźni są tak różni psychicznie, że mogliby pochodzić z zupełnie innych planet. Tymczasem psychologowie z amerykańskiego University of Rochester oraz Washington University - profesor Harry Reis i doktor Bobbi Carothers w najnowszych badaniach pokazują, że już czas, aby teoria płci Mars/Wenus zeszła na… Ziemię.

Opublikowana na łamach Journal of Personality and Social Psychology metaanaliza statystyczna 122 różnych cech osobowości od empatii i seksualności do upodobań nauki i ekstrawersji, obejmująca ponad 13 tysięcy osób pokazuje, że mężczyźni i kobiety, na ogół wcale nie należą do różnych grup. Innymi słowy, bez względu na to jak dziwny, tajemniczy i inny od nas może się wydawać nasz partner, to płeć prawdopodobnie stanowi niewielką część problemów z porozumieniem.

Chcieć czy mieć?

Pewnie nie raz marzyliście o posiadaniu czegoś, na co w danym momencie nie mogliście sobie pozwolić. Czy wydawało wam się wtedy, że ten wymarzony samochód, telefon albo wyjątkowe buty naprawdę uczynią was szczęśliwszymi? Przecież pożądane dobra materialne mają gwarantować satysfakcję, prawda? Nic bardziej mylnego! Profesor Marsha Richins z University of Missouri odkryła, że pożądanie rzeczy daje więcej satysfakcji niż ich posiadanie!

Komu zdarzyło się doświadczać podekscytowania związanego z planowaniem wyjazdu czy zakupu, tylko po to by być potem zaskoczonym szybko mijającą radością z rzeczywistego posiadania? Marsha Richins postanowiła sprawdzić uniwersalność tego mechanizmu. Podejrzewała, że dotyczy on przede wszystkim materialistów, którzy mają tendencję do częstszego kupowania oraz częściej niż inni konsumenci są gotowi do zaciągania pożyczek, ponieważ wierzą, że kupowanie rzeczy uczyni ich szczęśliwszymi.

Lubimy rzeczy łatwe do zdobycia

Wyobraź sobie, że znajdujesz się w sadzie, w którym szumią jabłonie i drzewa pomarańczy. Pod jabłoniami pełno jest opadłych, świeżych owoców, chociaż pod pomarańczami próżno szukać zdobyczy. Nachodzi cię ochota na spróbowanie właśnie tych, niedostępnych pomarańczy, jednak nie widzisz nigdzie drabiny, a gałęzie są zbyt wysoko. Po paru nieudanych próbach zdobycia cytrusów, rezygnujesz i zbierasz z ziemi parę jabłek. Wgryzając się w pierwsze zauważasz, że jest pełne słodkiego soku. Uśmiechasz się, stwierdzając, że pomarańcze w tym klimacie i tak byłyby dużo gorsze.

Pozytywny stereotyp może szkodzić

Czy komentarz o treści „azjaci są inteligentniejsi” lub „czarnoskórzy tańczą lepiej od białych” może szkodzić? Mimo że to stereotyp, to przecież ma on pozytywne konotacje, co więc w tym złego?

Czy pozytywne stereotypy nie mają na nas wpływu? Profesor Aaron Kay wraz z zespołem postanowili sprawdzić, czy ekspozycja na pozytywne stereotypy może wpłynąć na bardziej stereotypowe postrzeganie innych grup. W czterech eksperymentach wzięło udział łącznie 361 osób różnych ras (poza osobami czarnoskórymi).