Psychologia

Co nasze imię może powiedzieć o nas?

Czy osoby o imionach Kasia, Gabrysia i Tomek to ekstrawertycy, a Maja, Michał i Laura są emocjonalni i ugodowi? Na podstawie wyników pięciu badań opublikowanych na łamach Journal of Experimental Psychology: General badacze wnioskują, że osobowość możemy ocenić na podstawie brzmienia naszego imienia.

Według naukowców z Uniwersytetu Calgary kojarzymy dźwięki z pewnymi cechami. Posiadacze imion zawierających dźwięki liter takich jak p, b, k, g, t są oceniani inaczej niż posiadacze imion z dźwiękami liter l, m, n. Z przeprowadzonych przez nich badań wynika, że gdy słyszymy jakieś imię, jesteśmy w stanie stwierdzić o cechach osobowości jego właściciela/właścicielki.

Kogo bawią żarty z gejów i kobiet?

Kiedy kobiecie wolno przebywać poza kuchnią? Kiedy w kuchni schnie podłoga. Dlaczego Bóg stworzył najpierw mężczyznę? Bo musiał zacząć od zera. Dlaczego Mojżesz przeprowadził Żydów przez morze? Bo wstydził się przez miasto. Te żarty to przykłady humoru dyskredytującego (ang. disparagement humor) - humoru wymierzonego w określone grupy społeczne, mającego ukazać ich rzekomą niższość. Skąd się bierze popularność tego rodzaju żartów?

Psychologowie społeczni (np. Abrams, Bippus i McGaughey, 2015) twierdzą, że wyśmiewanie się z członków innych grup społecznych może pełnić funkcję obronną przed zagrożeniem własnej tożsamości. Badacze z Uniwersytetu Północnej Karoliny O’Connor, Ford i Banos (2017) postanowili sprawdzić, czy żarty wyśmiewające kobiety oraz gejów mogą służyć mężczyznom do wzmacniania własnej, męskiej tożsamości. Badanie opiera się na teorii zagrożonej męskości, według której męskość w społeczeństwie jest definiowana jako dopasowanie do tradycyjnej męskiej roli, jest ona zatem regularnie wystawiana na rozmaite próby. Ta trójka badaczy odwołując się do badań, które pokazywały, że zagrożona męskość pozwala przewidzieć molestowanie seksualne kobiet oraz akceptację dyskryminacji homoseksualnych mężczyzn, przeprowadzili dwa eksperymenty on-line. W pierwszym z nich wzięło udział 166 heteroseksualnych mężczyzn. Uczestnicy badania wypełnili kwestionariusze dotyczące postaw wobec gejów i kobiet oraz kwestionariusz dotyczący przekonań związanych z męskością jako czymś niestałym i zależnym od wpływów społecznych. Następnie wypełnili kwestionariusz osobowości, który w rzeczywistości był manipulacją eksperymentalną. Mężczyźni z grupy eksperymentalnej otrzymali informację zwrotną, której celem było wzbudzenie zagrożenia ich męskiej tożsamości - dowiedzieli się oni bowiem, że ich osobowość jest raczej kobieca, niż męska. Mężczyźni z grupy kontrolnej nie otrzymali żadnej informacji zwrotnej. Następnie badanym przedstawiono żarty dotyczące różnych grup społecznych (kobiet, gejów i muzułmanów) oraz żarty o neutralnej treści. Badani mężczyźni mieli za zadanie wcielić się w rolę pracowników serwisu streamingowego specjalizującego się w komediach i ocenić, jak bardzo bawią ich te żarty. Okazało się, że żarty z gejów i kobiet dużo bardziej bawiły mężczyzn, którzy otrzymali informację zwrotną kwestionującą ich męskość, niż tych, którzy nie otrzymali takiej informacji. Nie wszyscy mężczyźni okazali się jednak podatni na ten efekt - wystąpił on tylko u tych mężczyzn, którzy pojmowali męskość jako coś niestałego i podatnego na wpływy.

Chłopaki nie płaczą? A może czasami powinni?

Wyniki sondażu OKO.Press na temat tego, czego boją się współcześni Polacy wskazują, że 18% kobiet i 31% mężczyzn w wieku 18-39 lat boi się „ideologii gender i ruchów LGBT”. Choć gender studies to obszar badawczy zajmujący się społecznymi i kulturowymi aspektami płci, według prawicowych publicystów gender studies to przykrywka dla niebezpiecznej ideologii, mającej na celu zniszczenie tradycyjnych wartości. Według raportu opublikowanego przez Centrum Badań nad Uprzedzeniami wiara w spisek związany z “ideologią gender” jest powiązana z kolektywnym narcyzmem katolickim - silną identyfikacją ze społecznością katolicką, połączoną z przekonaniem o jej wyższości i doskonałości. Skąd jednak tak częsty lęk przed “ideologią gender” właśnie u mężczyzn?

Skąd się bierze niechęć do osób transpłciowych?

Ostatnio w polskim życiu publicznym pojawiło się wiele nienawistnych wypowiedzi pod adresem osób LGBT, jednak problem uprzedzeń wobec tych osób znany jest od dawna. Raport wydany w 2016 roku przez Kampanię Przeciw Homofobii pokazał niepokojącą skalę problemu przestępstw motywowanych homofobią i transfobią. Okazało się, że szczególnie narażone na tego rodzaju przestępstwa są osoby transpłciowe - aż 48% z nich ma takie doświadczenia. A co nauka mówi na temat źródeł niechęci wobec osób transpłciowych? Badania wskazują, że związek z tym zjawiskiem może mieć pogląd zwany esencjalizmem biologicznym.

Czy cechy osobowości pozwalają przewidywać jakość snu?

Każdy z nas potrzebuje snu. Dużo mówi się o tym, że to nie ilość, a jakość snu ma znaczenie. Ale czy nasza osobowość może korelować z tym czy się wysypiamy? Czy wiek ma tu znaczenie? Te pytania nurtowały doktora Yannicka Stephana z University of Montpellier oraz jego współpracowników.

Zacznijmy od tego jakie cechy składają się na naszą osobowość według modelu Wielkiej Piątki. Są to:

• neurotyczność (skłonność do przeżywania trudnych emocji, podatność na stres)
• ekstrawersja (jakość i ilość kontaktów społecznych, poziom aktywności i energii)
• otwartość na doświadczenia (tolerancja na nowości, ciekawość)
• ugodowość (nastawienie do innych ludzi)
• sumienność (zorganizowanie, wytrwałość, zorientowanie na cel).

Do jakich wniosków doszli badacze? Najsilniejszym predyktorem pozwalającym wyjaśnić jakość snu pacjentów była ich neurotyczność - im wyższy poziom neurotyczności deklarował badany tym większe było ryzyko doświadczania objawów niewyspania, a także spadku jakości snu w kolejnych pomiarach. Ekstrawersja z kolei wiązała się z lepszą jakością snu i mniejszą trudnością w zasypianiu. Jednakże nasilenie tej cechy nie pozwalało tak dobrze przewidywać jakości snu, jak to miało miejsce w przypadku neurotyczności. W dwóch grupach udało się potwierdzić, że osoby sumienne deklarują większą jakość snu. Otwartość na doświadczenia oraz ugodowość nie były powiązane z jakością snu ani na początku badania, ani w jego trakcie, co jest zgodne z wcześniejszymi ustaleniami badaczy. 

Przekonanie o pewności swojej wiedzy koreluje z wiarą w teorie spiskowe

Czy zdarzało się, że biorąc udział w wyborach miałeś poczucie, że mogą one przebiegać w sposób nieprawidłowy? A teraz zastanów się czy wiesz dokładnie jak funkcjonuje system wyborczy w naszym kraju? Czy masz poczucie, że wiesz na ten temat bardzo dużo czy raczej mniej? Przeciętny człowiek zazwyczaj znacznie przeszacowuje ilość wiedzy jaką posiada o otaczającym go świecie. Zatem czy wiesz jak dokładnie przebiega np. zmiana w konstytucji w naszym kraju? Czy wiesz może jak działa suwak w kurtce albo czy wiesz w jaki sposób klawisz pianina wydaje dźwięk? Jak się okazuje niepewność swojej wiedzy w pewnym zakresie może mieć całkiem pozytywne konsekwencje. Badanie opublikowane w European Journal of Social Psychology dokumentuje w jaki sposób przekonanie o ilości wiedzy na temat systemu politycznego są powiązane z poparciem dla teorii spiskowych.

Seksizm szkodzi nie tylko kobietom

Trzy dni temu Rada Europy przyjęła międzynarodową definicję seksizmu. Według niej seksizm to “każde działanie, gest, wizualna reprezentacja, wypowiedź ustna lub pisemna, praktyka lub postępowanie oparte na przekonaniu, że osoba lub grupa osób jest gorsza z powodu swojej płci, występujące w sferze publicznej lub prywatnej, online i offline”. Jak widać, definicja ta nie określa płci osoby będącej obiektem seksizmu. O seksizmie mówi się najczęściej w kontekście seksizmu wobec kobiet, psychologowie społeczni zwracają jednak uwagę, że ofiarami seksizmu bywają także mężczyźni.

Uważaj na goryla, czyli o wpływie prymowania podprogowego na występowanie ślepoty pozauwagowej

Czy przekaz podprogowy może mieć wpływ na to, co dostrzegamy, a co umyka naszej uwadze? A jeśli tak – jaki rodzaj przekazu zwiększa naszą czujność? Jean-Baptiste Légal z zespołem z Université Paris Nanterre (Légal, Chekroun, Coiffard i Gabarrot, 2017) postanowili sprawdzić, jak podprogowe prymowanie oddziałuje na wystąpienie zjawiska tzw. ślepoty pozauwagowej. Wstępne wyniki badań przedstawione przez Légala i współpracowników mają potencjalne szerokie zastosowanie – mogą między innymi przyczynić się do stworzenia skutecznych metod zapobiegania wypadkom spowodowanym ludzką nieuwagą.

Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane. O konsekwencjach seksizmu dobrotliwego.

Słowo „seksizm” zostało po raz pierwszy użyte w latach 60-tych XX wieku przez Pauline Leet, profesorkę języka angielskiego, w wystąpieniu konferencyjnym, w którym odniosła się ona do kwestii wykluczania kobiet z antologii poetyckich. Użyła ona tego pojęcia jako pojęcia analogicznego do rasizmu. Seksizm najprościej można zdefiniować jako uprzedzenie ze względu na płeć.

Uprzedzenia najczęściej kojarzą się z negatywnym stosunkiem do jakiejś grupy, jednak dwoje amerykańskich psychologów społecznych, Peter Glick i Susan Fiske (1996), zwrócili uwagę, że niektóre popularne przekonania na temat kobiet i mężczyzn nie są jednoznacznie negatywne. Obserwacja ta zainspirowała ich do stworzenia teorii seksizmu ambiwalentnego. Teoria ta opiera się na podziale na dwa rodzaje seksizmu - wrogi oraz dobrotliwy. Seksizm wrogi jest oparty na jednoznacznie negatywnym nastawieniu do płci przeciwnej, podczas, gdy seksizm dobrotliwy jest konsekwencją przekonań, które mogą być uważane za pozytywne. Seksizm dobrotliwy wobec kobiet opiera się na postrzeganiu kobiet jako bezradnych i wymagających opieki, jako lepszych od mężczyzn ze względu na cechy moralnościowe (np. wrażliwość moralną), a także na nacisku na związek z kobietą jako konieczny warunek szczęścia mężczyzny.

Stereotypy dodają chęci?

Przyznaj się - korzystasz z nich codziennie. Czy to wobec pani Krysi, u której kupujesz co rano bułki, mijanego przed chwilą na ulicy bezdomnego, czy nowo poznanego współpracownika w biurze. Stereotypy. Nienawidzimy ich z całego serca i podczas każdej pogawędki staramy się je upchnąć do najgłębszych szuflad naszego umysłu. Wszystko po to, by rozmówca nie pomyślał, że posługujemy się jakimikolwiek uproszczeniami przy ocenie innych. Ale czy są jakieś konsekwencje tego upychania? Cóż, tak jak w przypadku każdego rodzaju samokontroli - są. Dowodów na to możemy szukać w eksperymentach przeprowadzonych przez Kingę Piber z Uniwersytetu SWPS i Małgorzatę Kossowską z Uniwersytetu Jagiellońskiego, których wyniki ukazały się na łamach Psychologii Społecznej.