Wdzięczność wzmacnia więzi

Kiedy pomagamy nieznajomemu, a on nam dziękuje, ocenimy go jako bardziej nam przychylnego i chętniej się z nim skontaktujemy. Tak wynika z eksperymentu Lisy Williams i Moniki Bartlett opublikowanego na łamach Emotion.

Wdzięczność bada się zwykle w relacjach, które już istnieją: między partnerami, przyjaciółmi czy współpracownikami. Sara Algoe zaproponowała jednak szerszy obraz. Według jej teorii wdzięczność pełni trzy funkcje: pomaga znaleźć ludzi, z którymi warto się związać, przypomina o wartości bliskich, których już mamy, i wzmacnia te więzi. Co ciekawe, pierwsza z tych funkcji była najsłabiej zbadana. Sama Algoe pisała, że najlepszym testem byłoby sprawdzenie, czy osoba, której podziękowano, z własnej inicjatywy zrobi coś dla zbudowania relacji z nieznajomym. Chodziło o zachowanie, którego nie da się uznać za zwykłe odwzajemnienie ani za powtórkę tego, za co jej podziękowano.

Badaczki założyły, że podziękowanie działa jak sygnał otwartości i/lub szczerości intencji. Ocenę innych ludzi opieramy w dużej mierze na dwóch wymiarach: cieple, czyli tym, czy ktoś ma wobec nas dobre intencje, oraz kompetencji, czyli tym, czy potrafi je zrealizować (ten podział znany jest m.in. z prac prof. Bogdana Wojciszke i Andrei Abele). Ktoś, kto Wam podziękuje, pokazuje, że docenia cudzy wysiłek i myśli o innych. Powinien więc wydawać się nam cieplejszy, a z takimi osobami chętniej wchodzimy w relacje.

Williams i Bartlett zaprojektowały badanie, które testuje właśnie ten mechanizm - wzięło w nim udział 70 studentów zrekrutowanych ogłoszeniem o pilotażu programu, w którym studenci mieli zostać mentorami licealistów przygotowujących się do studiów. Na pierwszym spotkaniu każdy uczestnik przez kwadrans komentował wypracowanie rzekomego licealisty. Tydzień później dostawał od niego odręczną kartkę. W jednej grupie licealista pisał, że otrzymał uwagi, i bardzo dziękował za poświęcony czas. W drugiej informował tylko, że uwagi dotarły i że chce wykorzystać tekst w rekrutacji.

Następnie uczestnicy oceniali autora kartki i odpowiadali, czy byliby gotowi spotkać się z nim, przedstawić go znajomym, przenocować go podczas wizyty na kampusie albo do niego pisać. Najważniejszy pomiar odbył się jednak już po rzekomym zakończeniu badania. Osoba prowadząca wspominała mimochodem, że organizatorzy programu przygotowali kartki powitalne, które trafią do licealisty, jeśli dostanie się na studia. Dodawała, że napisanie takiej kartki jest dobrowolne, i wychodziła z pokoju. Badaczki sprawdzały potem, kto zapisał na kartce swój e-mail albo numer telefonu.

Manipulacja zadziałała: autora kartki z podziękowaniem oceniano jako znacznie bardziej wdzięcznego niż autora kartki bez podziękowania. Studenci, którym podziękowano, deklarowali też chęć dalszego kontaktu (średnio 4,6 wobec 3,8 na skali od 1 do 7). Różnicę widać było też w tym, co zrobili - dane kontaktowe (mail/telefon) zostawiło 68 proc. z nich, a w grupie bez podziękowania 42 proc.

Co ciekawe, podziękowanie miało całkiem selektywny wpływ na odbiorców - nie wpłynęło na ocenę umiejętności pisarskich licealisty, za to zmieniało wrażenie, jakim autor jest człowiekiem. Oceniano go jako bardziej przyjaznego, uprzejmego i sympatycznego. Według analiz właśnie ta ocena tłumaczyła, dlaczego uczestnicy chętniej zostawiali sobie możliwość dalszego kontaktu. Podziękowanie mówiło więc coś o charakterze nadawcy, a to z kolei zachęcało, żeby poznać go bliżej.

Choć to jedno badanie na niewielkiej grupie studentów, autorki wskazują dwa kierunki dalszych badań. Coraz więcej podziękowań składamy publicznie, na przykład w mediach społecznościowych, więc warto sprawdzić, czy podobnie reagują osoby, które nie są ich odbiorcami a jedynie obserwatorami. Drugi kierunek dotyczy podziękowań, w których brakuje ciepła. Jeśli efekt zależy od wrażenia życzliwości, chłodne i zdawkowe „dzięki” może nie działać wcale.

Tymczasem wniosek, który przyda się nam wszystkim jest taki, że kiedy ktoś obcy poświęca nam czas, podziękowanie jest nie tylko grzecznością - daje mu też sygnał, że warto Was lepiej poznać.

](https://doi.org/10.1037/emo0000017)